Spichrz folwarczny, Rachowice
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Jeden z ostatnich zachowanych in situ drewnianych spichrzy folwarcznych. Cenny ze względu na zasadniczo nieprzekształconą formę, konstrukcję oraz rozplanowanie wnętrza.

Historia

Spichrz, jako element zabudowy folwarku wchodzącego od 1739 r. w skład należących do książąt raciborskich dóbr sośnicowickich, został wybudowany przypuszczalnie na pocz. XIX w. Od czasu budowy nie uległ zasadniczym przekształceniom. Obiekt co najmniej od okresu przedwojennego obudowany był po bokach rodzajem wiat stanowiących konstrukcyjne przedłużenie okapów i wspartych na drewnianych ramach wsporczych. Wiaty te w latach powojennych początkowo zabudowano, a w późniejszym okresie ostatecznie rozebrano. Budynek użytkowany był zgodnie z przeznaczeniem, jako skład na zboże, do okresu powojennego. W okresie użytkowania przez PGR ze względu na zły stan techniczny został przeznaczony na magazyn sprzętu.

Opis

Spichrz usytuowany jest w pd. części Rachowic, w niedalekiej odległości od kościoła par. pw. Św. Trójcy, na obszarze d. folwarku, na środku nieistniejącego już dziedzińca gospodarczego, frontem ku południu. Jest to obiekt wolnostojący, drewniany, wzniesiony w konstrukcji mieszanej, tj. sumikowo-łątkowej w ścianach podłużnych oraz zrębowej w ścianach szczytowych, z podwaliną na peckach. Charakteryzuje się typową, prostopadłościenną, jednopiętrową bryłą zwieńczoną wysokim, krytym gontem dachem dwuspadowym z wydatnymi okapami, również na ścianach szczytowych. W elewacji pd. znajduje się otwór wejściowy poprzedzony murowanymi schodami oraz niewielkie otwory okienne, tzw. okna szczelinowe, wycięte w grubości belek zrębu. Analogiczne otwory szczelinowe występują w pozostałych elewacjach. Wnętrze obiektu składa się z kondygnacji przyziemnej oraz dwóch kondygnacji w obrębie dachu. Przestrzeń przyziemia podzielona jest za pomocą rozmieszczonego na osi rzędu słupów podtrzymujących konstrukcję stropu belkowego. Przestrzeń środkowej kondygnacji podzielona jest z kolei za pomocą dwóch rzędów słupów, stanowiących zarazem ramy podłużne konstrukcji dachu. Poszczególne kondygnacje skomunikowane są za pomocą jednobiegowej klatki schodowej.

Obiekt dostępny z zewnątrz.

Oprac. Agnieszka Olczyk, OT NID w Katowicach, 29-03-2017 r.

Bibliografia

  • Gołaszewska M., Siemieniaka R., Spichlerz w Rachowicach - projekt utrzymania, http://rachowice.eu/zabytkowa-stodola-moze-podniesc-atrakcyjnosc-rachowic/.
  • Helmigk H. J., Oberschlesische Landbaukunst um 1800, Berlin 1937, s. 82, 84.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, T. VI, woj. katowickie, z. 5: Powiat gliwicki, red. I. Rejduch-Samkowa, J. Samek, Warszawa 1974, s. 69-70.
  • Kloss E., Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Tost-Gleiwitz, Breslau 1943, s. 67.
  • Schlesisches Gueter-Adressbuch, Breslau 1876.
  • Schlesisches Gueter-Adressbuch, Breslau 1886.
  • Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, red. S. Brzezicki, C. Nielsen, Warszawa 2006, s. 722.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek gospodarczy
  • Chronologia: pocz. XIX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Rachowicka 5a, Rachowice
  • Lokalizacja: woj. śląskie, pow. gliwicki, gmina Sośnicowice - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy