Wiatrak holenderski, Pyzdry
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Wiatrak holenderski

Pyzdry

photo

Wiatrak w Pyzdrach jest jednym z niewielu zachowanych na terenie Wielkopolski przykładem wiatraka typu holenderskiego.

Historia

Wiatrak holenderski (zwany też wiatrakiem holendrem lub wiatrakiem wieżowym) jest typem wiatraka charakteryzującym się nieruchomym, najczęściej murowanym korpusem na planie wieloboku lub koła, na którym umieszczona jest obrotowa czapa dachowa ze śmigami. Pierwsze wiatraki wieżowe powstały w pn. Holandii w XVII w. Wkrótce zaczęto stosować je w wielu krajach europejskich. W XVIII w. rozpowszechniły się w Polsce (gł. na zachodzie kraju), jednak nigdy nie wyparły tradycyjnych wiatraków koźlaków. Wiatrak holenderski w Pyzdrach został zbudowany w 1903 r. przez rodzinę Bartczaków. W okresie międzywojennym wyposażono go w urządzenia elektryczne. W 1974 r. przeprowadzono remont budynku (m. in. wymieniono pokrycie dachowe) oraz jego wyposażenia. Wiatrak był czynny jeszcze w l. 80. XX w., obecnie pozostaje nieużytkowany

Opis

Wiatrak holenderski usytuowany jest na niewielkim wzniesieniu w pd.-zach. części miasta, po wsch. stronie ul. Wrocławskiej, ok. 200 m od jezdni. Budynek otoczony jest ogrodem oraz sadem.

Wiatrak wzniesiony został na rzucie koła. Jest to budynek trójkondygnacyjny, nakryty kopulastym dachem. Obiekt zbudowano z cegły, jego ściany pozostawiono nieotynkowane. Dach kryty jest blachą, wieńczy go chorągiewka z datą budowy i inicjałami właściciela. Wnętrza nakryte są stropami drewnianymi z podsufitką. Elewacje podzielone są ceglanymi gzymsami ząbkowymi. Niewielkie, nieregularnie rozmieszczone okna w większości zamknięte są odcinkowo, podobnie jak prowadzące do wnętrza dwa wejścia. We wnętrzu zachowały się drewniane słupy, podtrzymujące stropy i urządzenia mechaniczne, z których część stanowi oryginalne wyposażenie z 1903 r., wyprodukowane w Diener-Boldt Maschinenfabrik und Muehlenbauanstaltt we Wrocławiu.

Zabytek dostępny z zewnątrz. Informacje na temat wiatraka na stronie www.kurrcze.pl

oprac. Krzysztof Jodłowski, OT NID w Poznaniu, 23-09-2015 r.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna zabytku, oprac. W.M. Panek, 1986.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: wiatrak
  • Chronologia: 1903 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Wrocławska 29, Pyzdry
  • Lokalizacja: woj. wielkopolskie, pow. wrzesiński, gmina Pyzdry - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy