Pułtusk - kolegiata pw. Zwiastowania Najświętszej Marii Panny, Pułtusk
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Pułtusk - kolegiata pw. Zwiastowania Najświętszej Marii Panny

Pułtusk

photo

Kolegiata pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Pułtusku jest zabytkiem o szczególnym znaczeniu dla dziedzictwa polskiego. Należy do świątyń mazowieckich tzw. „grupy pułtuskiej” prezentujących specyficzną odmianę budownictwa renesansowego i jest jednocześnie jej najlepiej zachowanym i najdoskonalszym przykładem.

Świątynia wyróżnia się w skali kraju wysokimi wartościami zabytkowymi. O jej wybitnej wartości artystycznej świadczy wystrój i wyposażenie wnętrza. Szczególnymi realizacjami w kościele są unikatowe sklepienie kolebkowe biegnące nieprzerwanie przez długość całego kościoła aż do zakończenia prezbiterium oraz kaplica grobowa bpa Andrzeja Noskowskiego. Zarówno sklepienie, jak i kaplica pokryte są renesansowymi polichromiami będącymi największym na ziemiach polskich i doskonale zachowanym zespołem renesansowych malowideł. Kolegiata pułtuska jest także miejscem spoczynku zamożnej szlachty i części biskupów płockich.

Pułtusk był miastem rezydencjonalnym biskupów płockich. Budowę najważniejszego kościoła w mieście rozpoczęto po 1439 r. z inicjatywy bp płockiego Pawła Giżyckiego, a ukończono prawdopodobnie w 1449 r. Po 1546 r. gotycka świątynia przebudowana została w stylu renesansowym przez Jana Baptystę z Wenecji, który odpowiadał także za prace w katedrze w Płocku (kolegiata pułtuska przypuszczalnie odzwierciedla nieistniejące dziś renesansowe wnętrza katedry płockiej) oraz projekty mazowieckich kościołów w Brochowie i Broku. Podwyższono wówczas mury kościoła i przedłużono prezbiterium o dwa przęsła, a do wnętrza nawy wprowadzono potężne półfilary połączone arkadami, na których oparto sklepienie kolebkowe. W latach 1553-1554 na przedłużeniu południowej nawy bocznej, Jan Baptysta wzniósł kaplicę biskupa Andrzeja Noskowskiego wzorowaną na wawelskiej kaplicy zygmuntowskiej. Renesansowa polichromia kaplicy, całkowicie pokrywająca powierzchnie ścian, wykonana została ok. 1555-56 r. prawdopodobnie przez Wojciecha i Stanisława Pieczonków z Nowej Warszawy. Renesansowy nagrobek bpa Noskowskiego wykonany został ok. 1561 r. przez dwa różne warsztaty małopolskie. Nadzorującym projekt był budowniczy i rzeźbiarz królewski Santi della Camilla zw. Il Gucci Fiorentino. Między XVII a XX wiekiem świątynię kilkukrotnie przebudowywano, co wiązało się z klęskami żywiołowymi: pożarem w XVII w. oraz częstymi powodziami. W XVII w. ściany świątyni pobielono zasłaniając renesansowe polichromie na trzy stulecia.

W okresie II wojny światowej kolegiata nie doznała wielkich uszczerbków. Uszkodzeniu w tym okresie uległ jedynie dach świątyni. W 1994 r. podczas prac przygotowawczych do remontu wnętrz odkryto renesansowe polichromie pokrywające sklepienie i ściany świątyni.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: zespół sakralny i sepulkralny
  • Chronologia: 1439 - 1449
  • Forma ochrony: Pomnik Historii
  • Adres: Pułtusk
  • Lokalizacja: woj. mazowieckie, pow. pułtuski, gmina Pułtusk - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy