Józefa Horscha, o charakterystycznej architekturze fasad i jednonawowych „falujących” wnętrzach. Kościołowi, zbudowanemu w l. 1778-1800, towarzyszy plebania z 1802 r. oraz dzwonnica i ogrodzenie z kapliczkami z 1854 roku.

Historia

Miejscowość do k. XVIII w. była własnością benedyktynów sieciechowskich, którym w 1527 r. król Zygmunt I zezwolił na lokację miasta Puchaczów. Parafia erygowana w 1533 roku. Początkowo istniała tu drewniana kaplica, a następnie kościół (XVII w.), na miejscu którego wzniesiono obecny, z fundacji opata sieciechowskiego Leonarda Prokopowicza. Kościół zbudowany w latach 1778-1800 (konsekrowany w 1786 r.) wg proj. arch. wiedeńskiego Józefa Horsza (wcześniej przypisywany arch. Józefowi Grinzenbergerowi). Wielokrotnie remontowany, m.in.: 1829 r. (wzmocnienie szkarpami), 1850-1860 (remont elewacji), 1883, 1907 (dobudowa zakrystii pn.), 1914 (wykonanie polichromii, budowa wieżyczki na sygnaturkę), 1979-1981 (remont generalny), po raz ostatni wraz z dzwonnicą i ogrodzeniem remontowany w 2010 r. (renowacja elewacji). Plebania (ob. organistówka) wzniesiona ok. 1802 r., przebudowana na pocz. XX w., remontowana w l. 1980-1983. Dzwonnica i ogrodzenie z bramą zbudowane w 1854 roku. W 1975 r. dzwonnica zamieniona na kostnicę, a następnie na składzik (dzwony przeniesione do dzwonnicy metalowej).

Opis

Zespół kościelny odsunięty na wsch. od d. rynku, z którym połączony aleją, położony nad łąkami doliny Wieprza. W skład zespołu wchodzi kościół, dzwonnica, ogrodzenie z bramą i kapliczkami oraz d. plebania. Kościół późnobarokowy. Orientowany. Nawa prostokątna, trójprzęsłowa o zaokrąglonych narożach; prezbiterium nieco niższe i węższe, jednoprzęsłowe, zamknięte półkoliście. Po pd. stronie prezbiterium prostokątna zakrystia ze skarbczykiem na górze; po stronie pn. - druga, dobudowana później. Kościół murowany z cegły i otynkowany. Nawa i prezbiterium nakryte sklepieniami żaglastymi na gurtach; w absydzie sklepienie hemisferyczne z lunetami. Ściany nawy podzielone parami pilastrów podtrzymujących belkowanie obiegające całe wnętrze. Pomiędzy pilastrami wnęki ołtarzowe, w których wysokie, opuszczone nisko i częściowo ukryte za belkowaniem, okna oświetlające ołtarze (niezwykłe w skali kraju rozwiązanie architektoniczne). Pomiędzy nawą a prezbiterium półkolisty łuk tęczowy. Chór muzyczny o wybrzuszonym parapecie, wsparty na szerokiej arkadzie.; pod chórem kruchta. Nawa nakryta dachem trójpołaciowym, z neobarokową wieżyczką na sygnaturkę nad tęczą; nad prezbiterium dach dwuspadowy zamknięty półkoliście; skarbiec pod dachem dwupołaciowym, nowa zakrystia - pod pulpitowym. Dachy pokryte blachą. Fasada światłocieniowa, „falująca”, o wklęsło-wypukłej linii, z zaokrąglonymi narożnikami. Trójosiowa, z wtopioną wieżą pośrodku, podzielona w wielkim porządku pilastrami toskańskimi i półkolumnami akcentującymi ryzalit wieżowy, zwieńczona rozbudowanym belkowaniem, z wydatnym gierowanym gzymsem. Powyżej szczyt, w którym dolna kondygnacja wieży ujęta półkolumnami i spływami wolutowymi opartymi na ślepych balustradach, z charakterystycznym dla Horsza motywem spiętych owali. Ostatnia kondygnacja wieży czworoboczna, opilastrowana, z tarczami zegarowymi, nakryta barokowym hełmem. W przyziemiu fasady trzy portale, zwieńczone przyczółkami, pośrodku górnej kondygnacji wysokie, zamknięte półkoliście okno i nisze po bokach, w których figury św. Wojciecha i św. Jana Nepomucena. Elewacje boczne nawy oraz prezbiterium i zakrystii ze skarbcem podzielone szerokimi pilastrami i zwieńczone profilowanym gzymsem. Wewnątrz późnobarokowe i barokowo-klasycystyczne ołtarze ze współczesnymi im obrazami; w ołtarzu pn. przy tęczy późnogotycki krucyfiks; polichromia z 1914 roku.

Dzwonnica wzniesiona na planie kwadratu, dwukondygnacyjna. Murowana z cegły i otynkowana, nakryta dachem namiotowym pod blachą. Elewacje gładkie, zwieńczone profilowanym gzymsem, otwory okienne (d. dzwonowe) zamknięte półkoliście.

Ogrodzenie w formie pełnego muru podzielonego na przęsła filarkami, z wtopionymi kapliczkami procesyjnymi o szerokich wnękach zamkniętych łukiem odcinkowym. W części frontowej ogrodzenie z metalowych przęseł rozpiętych między dekoracyjnie opracowanymi filarkami zwieńczonymi wazami. Skrzydła bramy i furt zwieszone na wyższych filarach opiętych pilastrami, podzielonych gzymsami i zwieńczonych krzyżami na postumentach.

Plebania. Parterowa, na rzucie prostokąta, dwutraktowa, z przedsionkami w elewacji frontowej (pn.) i zach. Murowana z cegły i otynkowana, nakryta dachem czterospadowym pod blachą. Elewacje zwieńczone szerokim belkowaniem, naroża, otwory okienne i wejściowe ozdobione boniowaniem.

Zabytek dostępny. Możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym.

oprac. Bożena Stanek-Lebioda, OT NID w Lublinie, 16-11-2017 r.