Historia obiektu

W czasie, gdy według archeologów funkcjonowało założenie obronne  czyli od 2 połowy XIII do połowy XIV w., dobra prusickie, w tym prawdopodobnie również obszar, na którym jest zlokalizowane grodzisko, należały do rycerza Zbiluta/Zbyluta, syna kasztelana sądowelskiego Przybysława i jego zstępnych. Przed 1285 r, Zbilut został zamordowany z polecenia księcia Henryka IV. Schedę po nim objęli liczni potomkowie: Gebhard, Janusz, Ewa, Jagna, Sara, którzy dokonali podziałów majątku, a następnie handlowali swoimi częściami i zastawiali je, co znalazło odzwierciedlenie w licznych dokumentach z końca XIII i XIV wieku. Jako właściciele dóbr wymieniani byli oprócz potomków Zbiluta: Bibersteinowie – Henryk i Gunther, Hoyger von Prittwitz, książęta oleśniccy: Konrad I i Konrad II, książe głogowski Henryk III, książe wrocławski Henryk VI.

Według Dominika Nowakowskiego założenie obronne może być pozostałością siedziby związanej z osadą/folwarkiem leżącym w pobliżu. Na zdjęciu lidarowym na południowy zachód od grodziska, w pobliżu rzeki, widoczne są pozostałości osady o układzie ulicowym. Na mapie Principatvs Silesiae Oelsnensis in suos Districtus Oels Bernstadt et Trebnitz... autorstwa Johanna Wolfganga Wielanda z 1739 r. oznaczono w tym miejscu bezimienną wieś, która nie pojawiała się na późniejszych opracowaniach kartograficznych.

Opis obiektu

Usytuowanie zabytku:

Stanowisko archeologiczne znajduje się w obrębie mezoregionu Kotliny Żmigrodzkiej, jest zlokalizowane nieco ponad 3 km na północny wschód od miasta, około 630 m na północny wschód od drogi do Kaszyc Wielkich.

Opis stanowiska:

Założenie obronne składa się z dwóch członów. Średnica nasypu głównego członu o wysokości 1,8-2 m, wzniesionego na planie owalu, wynosi u podstawy - 24 m, u góry - 15 m. Kopiec jest otoczony mokrą fosą szerokości około 5 m i prawdopodobnie wałem zewnętrznym. Od północy do członu głównego przylega czworoboczny nasyp o wymiarach 12m x 32m i wysokości około 1,5 m, również otoczony fosą szerokości 3-4 m łączącą się z fosą członu głównego. W okresie międzywojennym na zboczu członu głównego była widoczna konstrukcja z kamieni spajanych gliną.

Stan i wyniki badań archeologicznych:

Grodzisko w Prusicach zostało wymienione w pierwszym zeszycie czasopisma Altschlesien z 1922 r. jako miejsce odkryć archeologicznych dokonanych w okresie od kwietnia 1914 do marca 1915 r. Przed 1945 r. wzmianki o znaleziskach pojawiły się kilkurotnie, m.in. w czasopismach archeologicznych. W 1964 r. Stanisław Siedlak i Tadeusz Kaletyn przeprowadzili oględziny obiektu. W latach: 1970 i 1971 zespół w składzie: Eugeniusz Cnotliwy, Tadeusz Nawrolski i Ryszard Rogosz wykonał badania wiertnicze. W 1972 r. stanowisko badał powierzchniowo Tadeusz Kaletyn, w 1975 r. sondażowo Antoni Pawłowski. W 1979 r. Zbigniew Lissak inwentaryzował obiekt.

W 1986 r. w ramach weryfikacyjno-poszukiwawczej akcji Archeologicznego Zdjęcia Polski Elżbieta Noworyta opracowała kartę ewidencyjną stanowiska archeologicznego. W trakcie badań archeolodzy znaleźli ułamki ceramiki wczesno i późnośredniowiecznej oraz puginał.

Grodzisko było opisywane jako obiekt jednoczłonowy. Dopiero Dominik Nowakowski w 2017 r. zwrócił uwagę, że na zdjęciu lidarowym jest widoczny drugi, czworoboczny człon otoczony fosą, przylegający do głównego nasypu od strony północnej.

Dostępność obiektu dla zwiedzających. Zabytek jest dostępny.

Autor noty: oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 14-10-2020 r.