Jest cennym świadectwem wielokulturowego dziedzictwa Wielkopolski. Najcenniejszym elementem dawnego wyposażenia świątyni jest zespół witraży, stanowiących unikatowy przykład sztuki witrażowniczej z końca XVI wieku.

Historia

Wieś Pniewo została założona w 1568 r. przez księcia pomorskiego Barnima XI. Lokalizacja w pobliżu spornej granicy z Polską powodowala częste pustoszenie wsi przez Polaków. Pierwszym sołtysem wsi był Simon Zirotte. W 1582 r. książę Jan Fryderyk Mocny nadał Pniewo Wedigenowi von Osten w zamian za dwór w Wapnicy. Od tego czasu dobra pozostawały w rękach von Ostenów przez ponad 300 lat. W ostatniej ćwierci XIX w. właścicielką Pniewa była Marta Carolina von Osten, która w 1880 r. wniosła majątek jako posag swemu mężowi Ludwigowi Friedrichowi Magnusowi von Knebel-Doeberitz. W latach 1921-45 ostatnimi właścicielami Pniewa była rodzina von Bassewitz-Levetzow.

Pierwszy kościół ewangelicki w Pniewie powstał w 1578 r. Była to budowla drewniana o konstrukcji zrębowej. Na skutek ciągłych potyczek granicznych obiekt ten był wielokrotnie niszczony. W 1596 r. ówczesny pastor Joachim Lübbecke oraz ówczesny właściciel dóbr Rudiger von Osten wraz z małżonką, a także okoliczna szlachta ufundowali zachowane częściowo do dziś witraże. Obecny kościół został wzniesiony w 1842 r. nieco na pd. zach. od opisanej wyżej świątyni. Po II wojnie światowej kościół ten został przejęty przez katolików (24.06.1946 r.) i od tego czasu pełnił funkcję rzymskokatolickiego kościoła fil. pw. św. Jana Chrzciciela. Po 1946 r. ściany kościoła otynkowano od zewnątrz, w latach siedemdziesiątych otynkowano również wnętrze budynku. Wtedy to powstała dekoracja malarska stropu i wsch. ściany kościoła. Parafia w Pniewie została erygowana 16.05.1983 r. w Pniewie została erygowana 16.05.1983 r. W 1999 r. pod emporą muzyczną urządzono zakrystię oraz wyremontowano dach, wymieniając dachówki na blachę dachówkopodobną. W latach 2002-05 przeprowadzono kompleksowy remont kościoła (m. in. skucie tynku, oczyszczenie i konserwacja elementów drewnianych, wykonanie nowej stolarki okiennej, montaż zabytkowych witraży).

Opis

Kościół usytuowany jest w centrum wsi, na wzniesieniu przy gł. drodze z Jastrowia do Ciosańca i Okonka. Budynek jest orientowany. Świątynię otacza d. cmentarz przykościelny, ogrodzony drewnianym płotem. Jednonawowy, salowy kościół wzniesiony został na planie prostokąta. Od zachodu przylega do niego niewielka, prostokątna kruchta. Nawa i znacznie niższa kruchta nakryte są wysokimi dachami dwuspadowymi.

Kościół jest budynkiem drewnianym, wzniesionym na kamiennej podmurówce, w konstrukcji szkieletowej, z wypełnieniem cegłą. Ściany od wewnątrz oraz wypełnienia od zewnątrz otynkowano. Dachy pokryte zostały blachą dachówko podobną. Wnętrze nakryte jest drewnianym stropem belkowym z podsufitką.

Na zewnątrz kompozycja ścian oparta jest na kontraście ciemnych belek konstrukcji szkieletowej i jasnych, otynkowanych, malowanych na biało wypełnień. Znajdujące się w kruchcie główne wejście oraz okna są prostokątne, ujęte drewnianymi snycerskimi obramieniami, zwieńczone odcinkami profilowanego gzymsu. W okna wmontowane są witraże z 1596 r. pochodzące z poprzedniego kościoła.

Wnętrze podzielone jest dwoma rzędami słupów dźwigających podciągi, na których wspiera się ozdobiony polichromią strop. Po stronie zachodniej wbudowano chór muzyczny o prostym, ramowo-płycinowym parapecie.

Dawne wyposażenie kościoła z 1842 r., zmontowane z wykorzystaniem starszych, manierystycznych elementów z pocz. XVII w., obejmuje m. in. ołtarz gł. W jego polu środkowym znajduje się współczesny obraz św. Jana Chrzciciela, w predelli i zwieńczeniu - siedemnastowieczne obrazy Ostatniej Wieczerzy i Trójcy Św. Zachowała się również przyścienna ambona z 1842 r., ozdobiona malowanymi wizerunkami Chrystusa oraz ewangelistów Marka i Mateusza, a także drewniana, zapewne siedemnastowieczna figura anioła, stanowiąca element niezachowanej chrzcielnicy. Najcenniejszym elementem wyposażenia pniewskiego kościoła jest jednak zespół 15 witraży z 1596 r. z wyobrażeniami figuralnymi, herbami fundatorów, dekoracją florystyczną oraz inskrypcjami. Po konserwacji przeprowadzonej w 2002 r. w pracowni Adama Gołembowskiego z Poznania zostały one zamontowane w nowych drewnianych oknach.

Kościół dostępny do zwiedzania z zewnątrz oraz - po wcześniejszym uzgodnieniu - wewnątrz.

Bliższe informacje oraz godziny Mszy Św. są podane na stronie internetowej Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej www.koszalin.opoka.org.pl

Oprac. Krzysztof Jodłowski, OT NID w Poznaniu, 27.10.2015 r.