Historia

Początki miasta Paczków sięgają poł. XII w. Ośrodek położony na szlaku komunikacyjnym i blisko granicy dóbr biskupich, był szczególnie narażony na najazdy wrogich wojsk. W połowie XIV w. został otoczony murami obronnymi. W XV i XVI w. miasto przeżywało okres rozwoju. Przystąpiono wówczas do naprawy istniejących fortyfikacji i wzmocnienia ich poprzez budowę drugiego pierścienia murów. Odbudowane i wzmocnione paczkowskie fortyfikacje uzyskały swój ostateczny wygląd w XVI w. Tworzył je system murów, baszt i bram wykonanych z kamienia  i cegły. Pierwszy pierścień murów miał ok. 9 m wysokości, dodatkowy, zewnętrzny miał ok. 4 m wysokości i został dodatkowo wzmocniony czterema basztami. W przestrzeni między murami znajdowała się fosa. Ze względu na stopniowe niszczenie nieremontowanych elementów obronnych oraz spadek znaczenia obronnego, w pierwszej połowie XIX w. (ok.1820-1846 r.) rozebrano zewnętrzny pas murów oraz fragmenty kurtyn. W połowie XIX w. na tym terenie rozpoczęto zakładanie parku miejskiego. Wokół średniowiecznych murów powstała cienista promenada.

Opis

Planty położone są na pasie terenu ograniczonym od strony miasta murami obronnymi, a zewnętrzną granicą od strony północnej i zachodniej jest ulica Stanisława Staszica, od strony południowej ulica Henryka Sienkiewicza i cmentarz z ruiną istniejącego już w XIII w. kościoła pw. Bożego Ciała i św. Jana Ewangelisty, a od strony zachodniej zabudowania miejskie i teren z kościołem pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy z pocz. XX w.

Dominującym elementem paczkowskich plant miejskich są malownicze mury obronne z basztami, wokół których założono aleję spacerową. Wzdłuż niej powstały kolejne wnętrza wyznaczone poprzecznymi ulicami prowadzącymi do miasta. Napotykamy tu trawiaste polany z rozłożystymi soliterami, skarpy obsadzone roślinnością, zagłębienia dawnej fosy, masywy drzew skrywające pozostałości wyposażenia dawnych skwerów, czy plac zabaw z II połowy XX w. ukryty pod okapem drzew. Na skarpach posadzono w układzie swobodnym drzewa i krzewy (między innymi różaneczniki). Wzdłuż alei, niemal na całej jej długości, posadzono szpalery drzew o zróżnicowanej strukturze gatunkowej. Dominują w nich lipy (Tilia sp.), kasztanowce (Aesculus hippocastanea), jesiony (Fagus sp.) i platany klonolistne (Platanus acerifolia), domieszkę stanowią klony (Acer sp.), buki zwyczajne (Fagus silvatica), graby (Carpinus betulus). Na polanach parkowych posadzono drzewa w układzie swobodnym, które po latach stworzyły zwarty masyw. Wśród nich można dostrzec okazałe egzemplarze topoli białej (Populus Alba) - w pobliżu budynku dawnego Gimnazjum Królewskiego, obecnie Zespołu Szkół, jawora (Acer pseudoplatanus), dębu szypułkowego (Quercus robur), miłorzębu japońskiego (Ginko biloba), platanów klonolistnych (Platanus acerifolia), sosny czarnej (Pinus nigra), choiny kanadyjskiej (Tsuga canadensis), czy cypryśika groszkowego (Chamaecyparis pisifera). Na odcinku między ul. Słowackiego a gen. Sikorskiego, wzdłuż murów rosną graby (Carpinus betulus) z efektownie rzeźbionymi pniami, buki (Fagus sylvatica) i strzeliste żywotniki zachodnie (Thuja occidentalis).

Pierwszy z historycznych skwerów znajdował się w północnej części plant, między ulicami Hugona Kołłątaja a Juliusza Słowackiego. Zaprojektowany został, jako parter ogrodowy z dominantą fontanny z figurą chłopca. Na trawnikach poprzecinanych wijącymi się płynnie alejkami, posadzono kwitnące i zimozielone krzewy oraz niewielkie drzewa. W czasach powojennych kompozycja tej części uległa zatarciu. Rozrośnięty drzewostan zacienił trawniki i krzewy, a zniszczona fontanna wraz z fragmentem układu alejek zostały odtworzone w formie nawiązującej do historycznej w 2019 r.

Kolejny skwer założono w pobliżu wybudowanego na początku XX w. neogotyckiego budynku kościoła p.w. Matki Bożej Nieustającej Pomocy (pierwotnie kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki, należy do Prowincji Warszawskiej Redemptorystów). Rozległy trawnik był tłem dla położonej centralnie rabaty. Na jego obrzeżach posadzono niski żywopłot i drzewa iglaste. Obecnie część ta, również jest przekształcona. Dawny układ uległ zatarciu. Rozrośnięty drzewostan zmienił charakter wnętrza ze świetlistej polany na obszar zacieniony. Wokół kościoła założono rabaty z kwitnących krzewów hortensji (Hydrangea sp.), w prześwitach między drzewami utrzymywane są trawniki.

Na plantach znajdują się figury i pomniki poświęcone pamięci osób i wydarzeń historycznych, a wśród nich barokowy posąg Jana Nepomucena przy ulicy Wojska Polskiego, pomnik upamiętniający poległych żołnierzy Armii Krajowej w pobliżu ulicy Kołłątaja, pomnik Orła Białego postawiony z okazji 100 rocznicy odzyskania niepodległości przy ulicy Armii Krajowej i pomnik upamiętniający Ofiary Mordu Katyńskiego i krzyż przy kościele pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy.

Dostępność: dostępny

Autor: Agnieszka S.-Rzońca, OT NID w Opolu, 18.07.2023 r.