Zamek krzyżacki, Ostróda
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Przykład dzieła architektury militarnej zakonu krzyżackiego stanowiącego siedzibę komturii na południowych rubieżach państwa krzyżackiego.

Historia

Budowę murowanego zamku w widłach Drwęcy, w miejscu ujścia rzeki do jeziora rozpoczęto w 1349 r. i trwały jeszcze w 1380 r. Dzieje zamku ostródzkiego są dynamiczne i burzliwe. W XV w. obiekt dwukrotnie znalazł się w rękach Polaków. Po sekularyzacji Prus w 1525 r. zamek został siedzibą starostwa. W drugiej połowie XVI i w wieku XVII obiekt kilkukrotnie zmieniał swych właścicieli. Po pożarze w 1788 r., który strawił nie tylko zamek, ale również miasto, obiekt odbudowano jedynie częściowo przeznaczając pomieszczenia na mieszkania i ponownie siedzibę starostwa. W roku 1806 mieścił się tu główny sztab wojsk pruskich i rosyjskich w wojnie napoleońskiej. W 1807 roku obiekt został zdobyty przez Napoleona, który urządził na zamku główną siedzibę sztabu. W XIX wieku obiekt jeszcze kilkukrotnie poddawany był pracom adaptacyjnym, a siedziby swoje znalazły w nim miedzy innymi budownictwo miejskie i powiatowe oraz sąd. Po roku 1915 pomieszczenia zamkowe przeznaczone zostały na mieszkania. W wyniku działań wojennych w 1945 r. zamek wraz z miastem spłonął niemal doszczętnie i długo po wojnie pozostawał w stanie ruiny. W latach 1977-92 ostródzki zamek został odbudowany. Nie przywrócono mu jednak ani dawnej wysokości, a w miejsce wschodniego skrzydła wzniesiony został jedynie mur kurtynowy. Obecnie obiekt jest siedzibą muzeum i instytucji kultury oraz bractwa rycerskiego.

Opis

Zamek krzyżacki w Ostródzie w swej pierwotnej formie był założeniem czteroskrzydłowym, bezwieżowym. Obiekt powstał na planie zbliżonym do kwadratu o wymiarach 44,7 x 45,2 metrów. Obecnie składa się z trzech skrzydeł i muru kurtynowego zamykającego czworobok od wschodu. Brama wjazdowa znajduje się w skrzydle zachodnim. Założenie zostało wzniesione z cegły na kamiennej podmurówce. W pomieszczeniach przyziemia znajdowały się pomieszczenia gospodarcze. Na piętrze skrzydła południowego znajdowała się refektarz i kaplica, natomiast wjazd bramny na dziedziniec zamkowy został umieszczony w skrzydle zachodnim. Przedbramie nie zachowało się, a jego relikty zostały odsłonięte w trakcie badań archeologicznych. Badania archeologiczne odsłoniły również filary gdaniska - zamkowej toalety przerzuconej przez fosę i przylegającej od zewnątrz do skrzydła północnego. Od strony dziedzińca do skrzydeł zamkowych przylegały drewniane krużganki, które służyły celom komunikacyjnym. Po środku dziedzińca znajdowała się studnia odkryta w trakcie prac wykopaliskowych w latach 1968-1969. Brak jest informacji na temat formy zewnętrznych fortyfikacji zamkowych. Powstała po wojnie rekonstrukcja nie pozwala w pełni ocenić założenia przestrzennego i formy architektonicznej ostródzkiego zamku.

Zamek jest siedzibą miejskiego muzeum. W dawnych pomieszczeniach zamkowych znajdują się dwie sale wystawiennicze. W jednej z nich prezentowana jest stała wystawa dotycząca historii miasta i jego najbliższej okolicy.

Oprac. Hanna Mackiewicz, OT NID w Olsztynie, 7.10.2014 r.

 

Bibliografia

  • Kajzer L., Kołodziejski S., Salm J. Leksykon zamków w Polsce, Warszawa 2001, s. 362-364.
  • Czubiel L., Zamki Warmii i Mazur, Olsztyn 1986, s. 59-62.
  • Jackiewicz-Garniec M., Garniec M., Zamki państwa krzyżackiego w dawnych Prusach. Powiśle, Górne Prusy, Warmia, Mazury, Olsztyn 2009, s. 318-328.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: zamek
  • Chronologia: 1349-1380
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Ostróda
  • Lokalizacja: woj. warmińsko-mazurskie, pow. ostródzki, gmina Ostróda (gm. miejska)
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy