Cerkiew unicka pw. Opieki MB, ob. kościół par. pw. MB Różańcowej, Ortel Królewski Drugi
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Cerkiew unicka pw. Opieki MB, ob. kościół par. pw. MB Różańcowej

Ortel Królewski Drugi

photo

Szczególnie cenny i ładny przykład drewnianej architektury sakralnej południowego Podlasia z przełomu XVII/XVIII w.

Historia

Zabytkowa cerkiew powstała w 1706 r. staraniem ks. Teodora Bieleckiego. Zbudował ją cieśla Nazaron, wykorzystując elementy pierwszej, mniejszej cerkwi unickiej, która istniała w tej wsi już w 1660 r. Inwentarz z 1726 r. podaje, że nowa świątynia składała się z nawy, prezbiterium i babińca z wieżą, otoczonego przy tym poddaszkami. W drugiej połowie XVIII w. obiekt rozbudowano dodając do prezbiterium dwie zakrystie: północną i wschodnią. W latach 1875-1919 cerkiew służyła wyznawcom prawosławia. Przemalowano wtedy jej wnętrze i zmieniono wystrój, poza tym w 1912 r. przeprowadzono gruntowny remont. Od 1919 r. świątynia służy wyznawcom kościoła rzym.-kat.; początkowo jako kaplica, od 1922 r. jako kościół nowo utworzonej parafii. Wiązało się to z remontami wewnętrznymi i zewnętrznymi w latach dwudziestych i trzydziestych minionego wieku, w tym z budową nowego ołtarza głównego i wymianą gontowego pokrycia dachu. Kolejne remonty w latach 50. i 60. związane były z malowaniem wnętrza, zabezpieczaniem stolarki, dachu i elewacji. W latach 1994-96. wykonano zaawansowane prace remontowo-koserwatorskie obejmujące dach, stropy, wieżę, szalunki zewnętrzne i kontynuowano je na początku obecnego wieku w odniesieniu do wnętrza i wystroju kościoła.

Opis

Cerkiew - ob. kościół, stoi pośród luźnej zabudowy wsi, po wschodniej stronie drogi, na działce ogrodzonej parkanem i otoczonej drzewami. Tuż za nią znajduje się cmentarz parafialny, a po przeciwnej stronie szosy - plebania. Cerkiew została wzniesiona w konstrukcji zrębowej z bali sosnowych wzmocnionych lisicami i pokrytych zewnętrznym szalunkiem. Budowla jest orientowana i ma układ trójdzielny, składający się z kwadratowej nawy, prostokątnego prezbiterium (z dwiema zakrystiami) i z babińca, nad którym wznosi się czworoboczna wieża-dzwonnica o konstrukcji słupowo-ramowej. Babiniec od frontu i z boków otaczają podcienia wsparte na słupach. Nad babińcem, powyżej szerokiej obdasznicy, piętrzy się wieża wyróżniająca się bogatym, wyciętym w deskach ornamentem ścian oraz ośmioboczną wieżyczką z cebulastym hełmem, obitą blachą i zakończoną krzyżem. Podobna wieżyczka wyrasta z kalenicy nawy i prezbiterium. Dachy świątyni są strome, czterospadowe i pokryte gontem. Wydatne okapy (przedłużone nad zakrystiami) zakończone lambrekinowymi ornamentami. Drzwi wejściowe z babińca do nawy zdobi malowidło „Chrystus Emanuel”, a ich nadproże zawiera napisy w języku starocerkiewnym z informacją o budowniczym cerkwi, jej fundatorze i dacie budowy. We wnętrzu nawy znajduje się chór muzyczny wsparty na dwóch słupach i zabezpieczony „tralkową” balustradą wyciętą z desek. Prezbiterium otwiera się w stronę nawy arkadą łuku tęczowego z odsłoniętą w czasie ostatnich prac konserwatorskich starocerkiewną dekoracją malarską, która przestawia: „Ukrzyżowanie”, „Chrzest Chrystusa” oraz „Wniebowstąpienie”. Ołtarz główny i dwa boczne zawierają elementy o formach barokowych i rokokowych.

Zabytek dostępny. Możliwość zwiedzania wnętrza po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym.

Oprac. Jan Niedźwiedź, OT NID w Lublinie, 9.10.2014 r.

 

Bibliografia

  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. VIII: Województwo lubelskie, z. 2: Powiat Biała Podlaska, red. i oprac. K. Kolendo-Korczakowa, A. Oleńska, M. Zgliński, Warszawa 2006, s. 199-200.
  • Maraśkiewicz J., Semeniuk A. Drewniane budownictwo sakralne, powiat Biała Podlaska, Lublin 2001, s. 75-76.
  • Maraśkiewicz J., Baszkow A., Drewniana architektura Północnej części Euroregionu Bug, Biała Podlaska, 2006, s. 57 i in.
  • Maraśkiewicz J. - Cerkiew unicka p.w. Protekcji Najświętszej Matki ob. kościół parafialny rzym.-kat. p.w. NMP Różańcowej, „Wiadomości konserwatorskie województwa lubelskiego” 2010, t. 12, s. 375-385.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: cerkiew
  • Chronologia: 1706
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Ortel Królewski Drugi
  • Lokalizacja: woj. lubelskie, pow. bialski, gmina Piszczac
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy