Cerkiew parafilana pw. św. Michała Archanioła, Orla
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Cerkiew parafilana pw. św. Michała Archanioła

Orla

photo

Świątynia z grupy barokowych cerkwi unickich na rzucie ośmioboku, występujących na obszarze między Bielskiem Podlaskim a Orlą w 2. poł. XVIII wieku.

Historia

Parafia w Orli istniała już na początku XVI wieku. Pierwotnie nosiła wezwanie św. Szymona Słupnika. W 1. poł. XVII w. przyjęła unię brzeską. Cerkiew spłonęła w 1794 roku. Odbudowano ją w latach 1796-1797. Od 1839 r. - prawosławna. Pierwszy remont (spięcie lisicami) przeprowadzono w 1810 r., kolejny w 1836 r. (obicie kopuły blachą, wymiana posadzki z drewnianej na ceglaną) i latach 70. XIX w. (obudowa kruchty, ułożenie nowej podłogi, ustawienie nowego ikonostasu, dobudowa zakrystii). W czasie I wojny światowej została zajęta przez Niemców na skład zboża. W latach 1928-1929 przeszła kapitalny remont, naprawę fundamentów, wymianę pokrycia dachowego, malowanie elewacji. W latach 1979-1982 kapitalny remont polegający na rekonstrukcji cerkwi z użyciem starego materiału i powiększenie prezbiterium o 1,2 m.

Opis

Barokowa cerkiew usytuowana przy ul. Kleszczelewskiej, na terenie cmentarza przycerkiewnego; orientowana. Złożona jest z ośmiobocznego w rzucie korpusu nawowego mieszczącego prezbiterium, dwukondygnacyjnej zakrystii z chórem muzycznym na piętrze oraz dwóch zakrystii flankujących prezbiterium. Korpus nawowy kryty dachem ośmiopołaciowym, kruchta dwuspadowym, zakrystie pulpitowymi. Kalenica, nawy i kruchta zwieńczone są cebulastymi kopułkami na szyjach. Okna w ozdobnych opaskach zamkniętych u góry dwuspadowym łukiem nadwieszonym.

Cerkiew drewniana, w konstrukcji zrębowej, na podmurówce z kamieni polnych łączonych zaprawą cementową. Ściany szalowane pionowo z listwowaniem. Dachy i kopuły obite są blachą ocynkowaną. Stolarka okienna i drzwiowa drewniana; okna ościeżnicowe, wielokwaterowe; główne drzwi wejściowe dwuskrzydłowe, klepkowe. Stropy i podłogi deskowe.  Schody wewnętrzne drewniane policzkowe.

Wnętrze podzielone jest czworobocznymi słupami na trzy nawy. Chór muzyczny powiększony o balkon osłonięty tralkową balustradą. Wyposażenie z XIX w.: drewniany ikonostas i dwa kioty (przykłady rosyjskiej sztuki cerkiewnej). Obiekt dostępny dla zwiedzających.

Oprac. Aneta Kułak, OT NID Białystok, 15.09.2014 r.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna, Cerkiew gr.-kat. ob. cerkiew prawosławna parafialna pw. św. Michała Archanioła w Orli, oprac. Narolewska E., Pawluczuk M., 2000, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Białymstoku oraz Archiwum Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Warszawie.
  • Sosna G., Troc-Sosna A., Cerkiewna własność ziemska na Białostocczyźnie w XV-XX wieku, Białystok 2004, str. 282-288.
  • Sosna G., Fionik D., Orla na Podlasiu. Dzieje Cerkwi, miasta i okolic, Bielsk Podlaski - Ryboły - Białystok 1997.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: cerkiew
  • Chronologia: 1796-1797
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Orla
  • Lokalizacja: woj. podlaskie, pow. bielski, gmina Orla
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy