Zespół wodociągów miejskich, Opole
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Zespół wodociągów miejskich

Opole

photo

architektonicznych stosowanych w miejskich obiektach przemysłowych i technicznych przełomu XIX i XX w. Całość o dużej wartości historycznej i architektonicznej, zachowana w niezmienionej formie.

Historia

Budowę nowoczesnego zakładu wodociągowego rozpoczęto w roku 1892. Zespół budynków powstał na przestrzeni czterech lat, a jego budowę nadzorował inż. W. Pfeffera z Halle. Wydajność obliczono na 4000 m3 wody na dobę. Eksploatację nowej sieci wodociągowej Opola rozpoczęto 1 lipca 1897 r. Miała ona wówczas 21 km długości. Początkowo wodę czerpano ze studni znajdujących się w pobliżu zakładu, dopiero w 1936 r. zaczęto korzystać z ujęć w miejscowości Zawada.

Zespół wodociągów wielokrotnie był modernizowany i rozbudowywany. W latach 50. XX w. wyłączono z eksploatacji filtr piaskowy, a w l. 70. zbudowano nową przepompownię oraz wyłączono zbiornik wieżowy.

Opis

Zakład wodociągowy zlokalizowany jest na pn.-wsch. miasta. Zajmuje teren ograniczony ulicami: Oleską, Ogrodową oraz Wodociągową. Od wsch. graniczy z nowym osiedlem mieszkaniowym. Najstarsze obiekty historycznego założenia (m.in. przepompownia, wieża ciśnień i kotłownia oraz budynek administracyjny) pochodzą z lat 90. XIX w. i zachowały się w niemal niezmienionym stanie. Wszystkie budynki są murowane z cegły i nieotynkowane, o elewacjach zdobionych ceramicznym detalem architektonicznym.

Dominantę założenia stanowi wieża ciśnień położona w pn.-zach. części kompleksu. Została ona założona na planie koła z wysokim trzonem i stanowiącym zwieńczenie cylindrycznym zbiornikiem wodnym wspartym na ceglanych konsolach. Zbiornik nakryto stożkowym dachem i zwieńczono czterema ceglanymi szczycikami. Elewacje wieży artykułowane niewielkimi otworami okiennymi i gzymsami w formie pierścieni. W partii przyziemia znajduje się pseudoportal ze schodkowym naczółkiem w formie krenelaża, w którym jest kartusz z datą 1896.

Na wsch. od wieży znajduje się, zagłębiony w ziemię, zbiornik ziemny wody i filtr powolny, który zawierał złoże piaskowo-filtracyjne. Jest to budynek założony na planie prostokąta, przykryty ziemia z widoczną jedynie elewacją zach., w której znajduje się wejście.

Na pd. wsch. od wieży ciśnień znajduje się jednokondygnacyjny, założony na planie prostokąta budynek przepompowni. Jego ceglane elewacje zrytmizowane są, wspartymi na pilastrach, arkadami o łuku odcinkowym z kluczem w zwieńczeniu. Ściany zwieńczone są gzymsem koronującym (analogicznym jak w wieży). Od wsch. przylega do niego jednokondygnacyjny, wzniesiony na planie prostokąta budynek kotłowni z wysokim ceglanym kominem.

W pd. części założenia znajdują się budynki: administracyjny (jednokondygnacyjny, na planie wydłużonego prostokąta, wielokrotnie przybudowywany) i studni (wzniesiony na rzucie prostokąta, z jednoprzestrzennym wnętrzem i elewacjami w górnej partii dekorowanymi ceglanym fryzem).

Obiekt dostępny dla zwiedzających z zewnątrz. Zwiedzanie wieży ciśnień możliwe po wcześniejszym uzgodnieniu terminu.

wikopole.com.pl/70/zwiedzanie-wiezy-cisnien.html

Oprac. Aleksandra Ziółkowska, OT NID w Opolu, 11-12-2015 r.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa - Miejski zakład wodociągowy w Opolu, oprac. A. Broniewska, 1997, Arch. WUOZ w Opolu.
  • Studium historyczno-urbanistyczne miasta Opola, oprac. J. Ilkosz, W. Wilczyńska-Koper, M. Wojtowicz, I. Rybka-Ceglecka, A. Wodzińska, B. Matejuk, PKZ Wrocław 1990, t. II, mps.
  • Piecuch K., Szare złoto [w:] Renowacje i zabytki, nr 3 (2010), s. 105-115.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: architektura przemysłowa
  • Chronologia: 1892 – 1896
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Oleska 64, Opole
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. Opole, gmina Opole
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy