Kościół filialny pw. św. Michała, Olesno
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół filialny pw. św. Michała

Olesno

photo

Kościół filialny pw. św. Michała stanowi przykład świątyni grodowej o gotyckiej architekturze i wnętrzu przekształconym w stylu barokowym.

Historia

Pierwotny kościół grodowy pw. św. Michała Archanioła w Oleśnie był konsekrowany w 1226 r. przez biskupa wrocławskiego Wawrzyńca. W 1374 r. książę opolski Władysław II przyznał kanonikom regularnym laterańskim reguły św. Augustyna z Wrocławia prawo patronatu nad oleśnicką parafią i kościołem. W tym samym roku została wzniesiona obecna, murowana gotycka świątynia, przy której powstała pierwsza szkoła przyklasztorna.

Po pożarach w l. 1568 i 1642 kościół przebudowano, dodając w 1657 r. nowe sklepienia z dekoracją stiukową oraz przy wschodnim przęśle nawy kaplicę południową (1642) i kaplicę północną (1663). Po rozległych pożarach w 1722 i 1745 r. kościół odbudowano w obecnym kształcie wraz z wysoką wieżą, która ze względu na duże spękania została w 1822 r. rozebrana. Nowa 44-metrowa wieża została wybudowana dopiero w l. 1856-1857 przez miejscowego mistrza murarskiego Franciszka Hanke.

W XVIII wieku uzupełniono zniszczone w pożarach wyposażenie. W 1770 r. nastąpiła likwidacja zadłużonego konwentu Augustianów, a po pruskiej sekularyzacji, od 1810 r. do 1935 r., świątynia stała się kościołem parafialnym Olesna. Następne renowacje świątyni przeprowadzono w latach 1896-1897, 1953-1954, 1997-2002.

Opis

Murowany i otynkowany kościół pw. św. Michała znajduje się przy pn.-zach. narożniku oleskiego rynku. Otoczono go murowanym ogrodzeniem z bramkami od strony południowej i wschodniej.

Prostokątna nawa kościoła jest trójprzęsłowa. Przy przęśle wsch. znajdują się: od pn. kaplica na planie kwadratu; od pd. kaplica o nieregularnym rzucie, podwyższona w stosunku do poziomu kościoła oraz kwadratowa wieża. Od zachodu dobudowano kruchtę. Przy niższym i węższym od nawy, dwuprzęsłowym, zamkniętym trójbocznie prezbiterium, wzniesiono zakrystie: od pn. (stara) z pierwotnym chórem na piętrze i od pd. (nowsza) z lożą. Kościół opięto uskokowymi szkarpami, między którymi na pd. ścianie prezbiterium umiejscowiono wnękę z Ogrójcem.

Korpus i prezbiterium przykryto dachami siodłowymi, wieżyczkę z sygnaturką oraz neoromańską wieżę dachem namiotowym.

Wnętrze kościoła nakryto sklepieniem kolebkowym z lunetami, w nawie - na gurtach. Sklepienie prezbiterium zdobi dekoracja stiukowa. W dawnej zakrystii, emporze, kaplicy pn. i kruchcie zach. znajdują się sklepienia kolebkowe z lunetami, w kaplicy pd. kolebkowo-krzyżowe. Przyziemie wieży nakryto sklepieniem wielopolowym o obniżonym łuku. Ściany nawy rozczłonkowano wydatnymi, zdwojonymi pilastrami dźwigającymi przełamujące się belkowanie. Kaplice, dawna zakrystia i chór zakonny są otwarte do wnętrza półkoliście zamkniętymi arkadami. Otwory okienne w zamknięciu prezbiterium są ostrołukowe, pozostałe zamknięte półkoliście, w nawie ujęte w obramienia z kluczami. W wejściu od pd., pod wieżą, znajduje się częściowo obmurowany portal gotycki z XIV/XV wieku. Bogate, barokowe wyposażenie i wystrój kościoła pochodzą głównie z XVII i XVIII wieku.

Obiekt dostępny dla zwiedzających.

Oprac. Aleksandra Ziółkowska, OT NID w Opolu, 09.12.2015 r.

Bibliografia

  • Cichoń E., Dedyk M., Olesno. Róża wśród lasów, Olesno 2008.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 7: Województwo opolskie, z. 10: Powiat oleski, oprac. R. Linette, E. Linette, Warszawa 1959, s. 17-18.
  • Thullie C., Zabytki architektoniczne województw katowickiego i opolskiego. Przewodnik, Katowice 1969, s. 201.
  • Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, red. zbiorowa, Warszawa 2006, s. 627-628.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1375 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Kościelna 1, Olesno
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. oleski, gmina Olesno - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy