Historia

Tak zwana „Willa Wolfa”, zaprojektowana przez Ludwiga Miesa van der Rohe, powstała dla gubińskiego przemysłowca Ericha Wolfa oraz jego żony Elizabeth z domu Wilke. Koncepcję budynku właściciele przyjęli w 1925 roku, natomiast niemal do samego zakończenia budowy w 1927 roku architekt dopracowywał projekt ostateczny. Rezydencję wzniesiono na skraju wysokiej skarpy, na długiej i wąskiej działce opadającej w kierunku Nysy Łużyckiej, na terenie tzw. Winnych Wzgórz w północnej części Gubina. Bryła budynku, rozczłonkowana i utrzymana w surowej stylistyce, została zaprojektowana z wykorzystaniem czerwonej cegły. Składała się z zestawionych ze sobą kilku prostopadłościennych form o zróżnicowanej wysokości: najwyższa część północna liczyła trzy kondygnacje naziemne, środkowa – dwie, natomiast południowy segment, połączony z obszernym tarasem, był parterowy. Od strony południowo-zachodniej, skierowanej ku rzece, widoczna była dodatkowo kondygnacja piwnic. Rozległy budynek zajmował całą szerokość działki, dzieląc ją na dwie odrębne strefy, w których powstały osobne ogrody.

Na płaskiej, północnej części terenu, od strony dzisiejszej ulicy Królewskiej, urządzono ogród przedni przecięty dojazdem do budynku. Z kolei na zboczu od strony ulicy Piastowskiej powstał ogród tarasowy. W wyniku działań wojennych zimą 1945 roku willa została zniszczona, a w kolejnych latach jej pozostałości były sukcesywnie rozbierane. Górna część działki Wolfów z ruinami i ogrodem przednim została scalona z sąsiednią i przeszła na własność miasta, a z czasem teren ten przekształcono w park. Ogród tarasowy przyłączono do budynku leżącego u podnóża skarpy. W latach 70. XX wieku, w trakcie ostatecznego niwelowania terenu willi, część ziemi zsunięto w dół zbocza przysypując górne tarasy. W latach 80. XX wieku ówczesny właściciel zaczął przywracać dawne ukształtowanie terenu i przekształcał nieużytek w ogród ozdobny. Prace prowadzone etapami zakończył w pierwszej dekadzie XXI wieku. Równolegle, podczas rozbudowy budynku mieszkalnego, dokonał zmian w ukształtowaniu terenu w najniższej części ogrodu – skrócił trzy dolne tarasy oraz wprowadził masywny mur oporowy.

Opis

Ogrody położone są na północ od historycznego centrum Gubina, na prawym brzegu Nysy Łużyckiej, tuż za ujściem Lubszy, naprzeciw Wyspy Teatralnej. Zajmują długi i wąski pas terenu rozciągający się pomiędzy ulicami Królewską (od północnego wschodu) a Piastowską (na południowym zachodzie). Ogród tarasowy przypisany do budynku przy ulicy Piastowskiej 12 zajmuje stok skarpy. Na szczycie wzniesienia, na terenie obecnego parku miejskiego, zlokalizowany jest ogród przedni. Oryginalnie obie części rozdzielała willa, której fundamenty znajdują się obecnie pod powierzchnią trawnika. Ogród tarasowy składa się z dwunastu tarasów, które kaskadowo dzielą około dwudziestometrowe zbocze. Cztery najniżej położone tarasy, od strony ulicy Piastowskiej, połączone są krótkimi biegami schodów kamiennych rozmieszczonymi w jednej osi.

Wyżej, na każdy kolejny taras, prowadzą pary schodów: pierwsze, które należą do jednolitego ciągu  poprowadzonego wzdłuż bocznej skarpy i drugie, zakomponowane w układzie uskokowym. Okładzina z kamiennych ciosów, pierwotnie zastosowana przy najniższych tarasach oraz na bocznej skarpie, została zdjęta, oczyszczona, a następnie ponownie ułożona i zaspoinowana. W ogrodzie wprowadzono nowe obiekty: oranżerię z oczkiem wodnym, basen, altanę z balią i domek gospodarczy. Wśród bogatej kolekcji roślin ozdobnych jedynym oryginalnym drzewem zachowanym z pierwotnego ogrodu Wolfów jest magnolia na pierwszym tarasie. Z historycznego układu ogrodu przedniego przetrwał ceglany murek ogrodzenia od strony ulicy Królewskiej oraz droga z granitowej kostki, stanowiąca pierwotny wjazd na posesję. Zachowany został również oryginalny profil terenu z niskimi skarpami wzdłuż drogi. 

Ogród tarasowy należy do właścicieli willi przy ul. Piastowskiej 12. Jest własnością prywatną niedostępną dla zwiedzających. Dawny ogród przedni jest częścią ogólnodostępnego parku miejskiego.

Oprac. Anna Jackiewicz, OT NID w Zielonej Górze, 03.06.2025 r.