Historia

Pierwszy ratusz w Nieszawie usytuowany był pośrodku rynku. Ponieważ budowla ta została zniszczona i rozebrana, w 1764 roku magistrat zakupił od dziekana katedralnego ks. Mateusza Błędowskiego kamienicę, którą następnie zaadaptowano na ratusz miejski. W 1821 roku przeprowadzono przebudowę budynku w stylu klasycystycznym, w trakcie której dobudowano charakterystyczną attykę. Pomieszczenia znajdujące się na parterze przez kilkanaście lat pełniły funkcję magazynu solnego. W 1859 roku ratusz powiększono o trakt tylny. Obiekt był gruntownie remontowany w latach 1965 i 1976.

Opis

Ratusz znajduje się w centrum Nieszawy, przy południowej pierzei placu Kazimierza Jagiellończyka, na narożnej działce położonej u zbiegu z ul. 3 Maja, która wyznacza wschodnią granicę parceli. Częściowo podpiwniczony budynek rozplanowano na rzucie prostokąta. Pierwotnie trójtraktowy, z amfiladowym układem wnętrza. Bryła ratusza jest dwukondygnacyjna i przykryta dachem dwuspadowym. Od strony elewacji północnej (frontowej) zwieńczona została ozdobnym schodkowym szczytem z zegarem pośrodku. Główne wejście wraz z klatką schodową znajdują się w elewacji bocznej od ul. 3 Maja. Drugie wejście, prowadzące do sieni, umieszczono w elewacji frontowej od strony placu Kazimierza Jagiellończyka – zostało ono przebite po 1939 roku, wcześniej w jego miejscu znajdował się otwór okienny. Obiekt wzniesiono na fundamentach kamienno-ceglanych, ściany są murowane z cegły, a elewacje tynkowane. W piwnicach zastosowano sklepienia kolebkowe z lunetami. Stropy są drewniane, belkowe z podsufitką. Więźba dachowa drewniana, krokwiowo-jętkowa, dach kryty dachówką ceramiczną. Stolarka okienna jest współczesna. Elewacje dekorowane są boniowaniem. Elewacja frontowa (północna) jest dwukondygnacyjna i trójosiowa. Zwieńczona została trójkątnym szczytem obwiedzionym wydatnym profilowanym gzymsem, w którego osi znajduje się otwór okienny zamknięty łukiem odcinkowym. Ponad szczytem wznosi się schodkowa attyka z zegarem pośrodku. W parterze, w osi środkowej, znajduje się otwór wejściowy poprzedzony niskimi schodami, ujęty uproszczonymi pilastrami i zwieńczony niskim trójkątnym przyczółkiem. Otwory okienne i drzwiowe ujęto w płaskie tynkowane opaski, a pod oknami umieszczono proste gzymsy parapetowe. Elewacja wschodnia jest dwukondygnacyjna i czteroosiowa. W jej parterze, w drugiej osi od strony południowej, znajduje się otwór wejściowy. W pozostałych osiach rozmieszczono prostokątne otwory okienne ujęte tynkowanymi opaskami, pod którymi znajdują się proste gzymsy parapetowe. Elewacja zachodnia przylega do sąsiedniego budynku. Elewacja tylna jest dwuosiowa, z osiami wyznaczonymi przez otwory okienne, i zwieńczona wydatnym gzymsem koronującym.

Oprac. Adam Paczuski, OT NID w Toruniu, 18.03.2026 r.

Wnętrze z ograniczonym dostępem dla zwiedzających.