Historia

Budynek został wzniesiony w 1848 roku dzięki staraniom mieszczan nieszawskich, którzy – za przyzwoleniem władz carskich – przeznaczyli na ten cel część środków pochodzących ze skarbu Fundacji Krzywdów. Połowę dworu zajmowała plebania, natomiast druga część przeznaczona była dla sublokatorów. Pomieszczenia wynajmowano od parafii św. Jadwigi na podstawie umowy zawartej pomiędzy magistratem Nieszawy a proboszczem. Wśród mieszkańców obiektu należy wymienić notariusza Wincentego Noakowskiego wraz z rodziną. W 1867 roku w dworze urodził się Stanisław Noakowski (1867-1928) – malarz, pisarz, historyk i architekt. Do wybuchu II wojny światowej w budynku mieściło się muzeum utworzone w 1934 roku. Podczas wojny obiekt pełnił funkcje oświatowe i opiekuńcze – działały w nim szkoła oraz ochronka.

Opis

Budynek o cechach klasycystycznych, wolnostojący, w układzie kalenicowym, usytuowany na północnym krańcu nieprzelotowej ul. Noakowskiego, w sąsiedztwie kościoła pw. św. Jadwigi Śląskiej. Obiekt wzniesiono na rzucie wydłużonego prostokąta, z dwutraktowym układem wnętrza. Na osi elewacji południowej znajduje się wejście główne prowadzące do sieni. Budynek jest parterowy z użytkowym poddaszem, częściowo podpiwniczony i zwieńczony dachem naczółkowym, który po remoncie przeprowadzonym w latach 50. XX wieku zastąpił pierwotny dach mansardowy. Obiekt został wzniesiony z cegły ceramicznej na zaprawie wapiennej, a ściany obustronnie otynkowano. W piwnicy znajduje się sklepienie kolebkowe. Stropy są drewniane, belkowe, natomiast więźba dachowa ma konstrukcję krokwiowo-jętkową. Dach pokryto dachówką ceramiczną. Elewacje są tynkowane, osadzone na cokole z odsadzką i zwieńczone gzymsem w formie półwałka, nad którym znajduje się gzyms okapowy. Otwory okienne i drzwiowe ujęto w profilowane, tynkowane opaski z uszakami. Elewacja frontowa (południowa) jest siedmioosiowa, zakomponowana symetrycznie, z prostokątnymi otworami okiennymi. Środkową oś wyróżnia ganek kolumnowy poprzedzający wejście. Prostokątne otwory okienne rozmieszczono regularnie i ujęto w dekoracyjne, tynkowane opaski. Na elewacji znajduje się tablica pamiątkowa ku czci Stanisława Noakowskiego. Elewacja ogrodowa (północna) jest pięcioosiowa. Pierwotnie otwór drzwiowy znajdował się na jej osi środkowej, obecnie usytuowany jest po prawej stronie i poprzedzony niskim gankiem z balustradami po bokach. Elewacje szczytowe – wschodnia i zachodnia – są trójosiowe, przy czym w elewacji wschodniej, w osi prawej, znajduje się otwór drzwiowy. We wnętrzu zachował się narożny piec kaflowy z ozdobnymi, żeliwnymi drzwiczkami.

Oprac. Adam Paczuski, OT NID w Toruniu, 16.02.2026 r.

Wnętrze obiektu niedostępne dla zwiedzających.