kościół ewangelicki, ob. rzymskokatolicki filialny pw. św. Jacka, Miechowa
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kościół ewangelicki, ob. rzymskokatolicki filialny pw. św. Jacka

Miechowa

photo

Kościół pw. św. Jacka w Miechowej (gmina Byczyna) to niewielki, ale szczególny zabytek na Szlaku Kościółków Drewnianych Śląska Opolskiego. Według tradycji obiekt zbudowany został jako kaplica w 1529 r. Po przejściu księcia brzeskiego na protestantyzm w połowie XVI w., kościół w Miechowej przejęli ewangelicy. W ich posiadaniu był do 1945 r. Obecnie jest własnością parafii rzymskokatolickiej pw. św. Augustyna w Kostowie (dekanat trzcinicki w diecezji kaliskiej).

Historia

W 1628 r. kościół przebudowano z fundacji ówczesnego patrona świątyni Baltazara von Frankenberg. Wówczas do kaplicy, którą zaadaptowano na prezbiterium, dobudowano nawę (nieznacznie wyższą od prezbiterium) w konstrukcji zrębowej. W latach późniejszych dostawiono kruchtę ryglową. Najprawdopodobniej w 1753 r. dobudowano wieżę w konstrukcji słupowej nakrytą późnobarokowym hełmem z latarnią. Kościół jest orientowany, o ścianach zewnętrznych szalowanych deskami w układzie pionowym i zamknięty dachem krytym gontem.

Wnętrze pokryte dekoracją malarską z motywami wici roślinnej i iluzjonistycznie przedstawionym niebem na stropie.  Jest to przykład charakterystycznej dla drewnianych kościołów twórczości ludowej, czerpiącej z renesansowych wzorców. Wyposażenie kościoła jest stylowo jednorodne. Na szczególną uwagę zasługują późnorenesansowy architektoniczny ołtarz i ambona o bogatej dekoracji z postaciami świętych Piotra i Pawła oraz czterech ewangelistów. Z pierwotnego wyposażenia zachowała się również chrzcielnica 
z malowanymi przedstawieniami cnót teologicznych oraz ława kolatorska o malowanym przedpiersiu. Cenna jest również stolarka okienna i drzwiowa, bogato zdobiona dekoracją malarską. 

Kościół odnawiany był w latach: 1753, 1911, 1941, 1958, 1997-1999 i 2004-2006. W latach 80. XX w. wymieniono gont, a ok. dziesięć lat później na ścianach prezbiterium i zakrystii założono nowe tynki oraz wykonano betonową wylewkę. Największy remont przeprowadzono w ostatnich latach ze względu na poważne biologiczne zniszczenia drewna. W 2008 r. kościół został laureatem ogólnopolskiego konkursu „Zabytek zadbany”. 

Opis 

Kościół pw. św. Jacka usytuowany na niewielkim wzniesieniu w otoczeniu starych lip, w pd.-zach. krańcu wsi. Od zachodu graniczy z niewielkim, czynnym cmentarzem przykościelnym. Został wzniesiony w konstrukcji zrębowej, z ręcznie ociosanych bali na niskiej podmurówce. Rzut kościoła złożony jest z nawy na planie zbliżonym do kwadratu, węższego prezbiterium zamkniętego od wschodu ścianą prostą, z prostokątną zakrystią od północy oraz kwadratową kruchtą w konstrukcji szkieletowej od zachodu. Zwarta bryła charakteryzuje się czytelnym podziałem na część nawową i prezbiterialną, krytych osobnymi dachami dwuspadowymi o zróżnicowanej wysokości kalenicy oraz dominantą w formie wieży w konstrukcji słupowej, którą nabudowano nad zachodnią częścią nawy i zwieńczono barokowym hełmem z latarnią. Ściany zewnętrzne świątyni oszalowano deskami w układzie pionowym, z listwami na styku. Południową ścianę prezbiterium wzmocniono lisicami.

Wnętrze kościoła przykryte zostało stropem płaskim, podbitym do belek stropowych. Podsufitkę z desek pokryto polichromią z iluzorycznym przedstawieniem nieba. Ta prosta, ale metaforyczna dekoracja jest dziełem lokalnych malarzy z XVII wieku. Nad środkową partią chóru wykonano sklepienie pozorne o głębokim łuku odcinkowym. W nawie podbudowę wieży uzyskano przy pomocy słupów i lisic pomiędzy którymi umieszczono ukośne przypory w formie mieczowań. Drewniane empory i chór muzyczny z dekoracją malarską, wsparte zostały na ośmiu profilowanych słupach z ażurowymi balustradami. W części prezbiterialnej i zakrystii, umieszczono niewielkie prostokątne otwory okienne, natomiast w części nawowej znajdują się nieco większe okna zamknięte łukiem odcinkowym. Całość stolarki okiennej zabezpieczono kutymi kratami z zadziorami. Dach wykonano w konstrukcji płatwiowo-jętkowej. 

Wystrój wnętrza świątyni pochodzący z 1628 roku ma charakter późnorenesansowy. Spośród zachowanego wyposażenia kościoła na szczególną uwagę zwraca: architektoniczny ołtarz główny z kartuszami herbowymi fundatorów, ambona o bogatej dekoracji z motywami okuciowymi i kaboszonami, oraz ławy o polichromowanych przedpiersiach.

Zabytek ogólnodostępny z zewnątrz.

Oprac. Joanna Banik, Katarzyna Latocha, OT NID w Opolu, 10.05.2019 r.

Bibliografia

  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. VII: Województwo opolskie, z. 4: powiat kluczborski, red. T. Chrzanowski i M. Kornecki, Warszawa 1960, s. 37-38.
  • Karta Ewidencyjna Zabytków Architektury i Budownictwa. Kościół ewangelicki, ob. katolicki, fil. pw. św. Jacka, oprac. J. Skarbek, 2001.
 

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1628 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Miechowa 44
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. kluczborski, gmina Byczyna - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy