cmentarz żydowski, Małogoszcz
Narodowy Instytut Dziedzictwa en
photo

Jeden z niewielu na terenie województwa zachowanych cmentarzy żydowskich, z dużą liczbą stojących na swoim miejscu nagrobków oraz otaczającym go oryginalnym murem kamiennym, a także czytelnym wciąż, pomimo pokrycia jego terenu gęstą roślinnością, rzędowym układem grobów.

Historia

Cmentarz powstał już po 1862 r., kiedy zniesiono przepis ograniczający mobilność terytorialną ludności żydowskiej. Gminę żydowską rozpoczęto organizować najprawdopodobniej w latach 80. XIX w. i zapewne w tym samym czasie założono cmentarz. W 1925 r. gmina dokupiła pole, aby poszerzyć obszar nekropoli. W latach 1929-1932 ogrodzono ją też kamiennym murem. Cmentarz częściowo zdewastowano po zakończeniu II wojny światowej. Obecnie jego teren jest zaniedbany i porasta licznymi samosiejkami.

Opis

Cmentarz zlokalizowany jest na południe od centrum miejscowości, z dala od zwartej zabudowy. Leży on w pobliżu kamieniołomu Głuchowiec, przy bocznej drodze, odchodzącej na zachód od trasy z Małogoszcza do Jędrzejowa. Cmentarz otacza dawne ogrodzenie, wyznaczające obszar o pow. ok. 0,19 ha. Na kirkucie zachowało się około 70 nagrobków z końca XIX w. i dwudziestolecia międzywojennego, wykonanych z wapienia, chęcińskich zlepieńców i piaskowca. Pod względem formy są one podobne do macew z nekropoli w Chęcinach. Są to najczęściej dość typowe płyty w kształcie prostokąta, zwieńczonego łukiem, zdobione motywami architektonicznymi, ornamentyką roślinną, zwierzęcą oraz przedstawieniami przedmiotów używanych w trakcie praktyk liturgicznych. Inskrypcje są na ogół hebrajskie. Na pomnikach zachowały się gdzieniegdzie ślady polichromii. To co wyróżnia tę nekropolę od innych, to przede wszystkim duża liczba macew stojących w pierwotnym miejscu, rzędowy układ nagrobków z czytelnym do niedawna podziałem na kwaterę męską i kobiecą (obecnie trudny do rozpoznania z uwagi na gęstą roślinność oraz ubytki w nagrobkach) oraz zachowany częściowo oryginalny mur ogrodzeniowy, a także symboliczny pochówek pochodzący z czasów po zakończeniu II wojny światowej i nagrobek upamiętniający zamordowanych w obozach koncentracyjnych. Cechy te sprawiają, że jest to jedna z nielicznych na terenie województwa nekropoli żydowskich, którą można uznać za zachowaną, w stopniu oddającym jej przedwojenny wygląd.

Zabytek dostępny.

Oprac. Nina Glińska, NID OT Kielce, 19-10-2018 r.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna, Małogoszcz. Cmentarz żydowski (kirkut), oprac. Penkalla Adam, Małogoszcz 1987, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Konserwatorskiego w Kielcach
  • Penkalla A., Żydowskie ślady w województwie kieleckim i radomskim, Radom 1992, s. 16, 57-58
  • Urbański K., Gminy żydowskie małe w województwie kieleckim w okresie międzywojennym, Kielce 2006, s. 43, 340-343
  • Urbański K., Almanach gmin żydowskich województwa kieleckiego w latach 1918-1939, Kielce 2007, s. 87-88

Informacje ogólne

  • Rodzaj: cmentarz żydowski
  • Chronologia: 2. poł. XIX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Małogoszcz
  • Lokalizacja: woj. świętokrzyskie, pow. jędrzejowski, gmina Małogoszcz - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy