Historia

Budynek domu modlitwy został wzniesiony w 1890 roku (pierwszy poświadczony źródłowo dom modlitwy wyświęcony został w 1778 roku, ale uległ spaleniu w 1889 roku) dla potrzeb związku wyznaniowego mennonitów, osiadłych w początkach XVII wieku na terenach nadwiślańskich w okolicach Torunia. Autorem projektu i wykonawcą był bliżej nieznany budowniczy (być może pochodzenia mennonickiego) Kienow z Torunia. Uroczystego poświęcenia nowej świątyni dokonał drugiego listopada 1890 roku starszy gminy Hans Foth. Ostatnie nabożeństwo mennonickie odbyło się 23 sierpnia 1944 roku, następnie większość osadników wyemigrowała do Niemiec. W 1945 roku przejęty został przez Kościół Katolicki i stanowi centrum parafii w Małej Nieszawce.

Opis

Kościół usytuowany na sztucznym pagórku, w centrum wsi Mała Nieszawka, przy ul.Toruńskiej. Orientowany, wzniesiony na rzucie prostokąta z trójbocznie zamkniętą częścią prezbiterialną od strony wschodniej. W narożniku południowo-zachodnim z wydzieloną małą zakrystią, od frontu węższa kruchta wejściowa. Korpus nawowy i kruchta kryte osobnymi dwuspadowymi dachami, prezbiterium trójspadowym. Sygnaturka daszkiem ostrosłupowym zwieńczonym krzyżem (wcześniej chorągiewką z datą 1890). Kościół wzniesiony w konstrukcji zrębowej, na kamiennej podmurówce, nieszalowany.

Elewacje boczne trójosiowe z prostokątnymi otworami okiennymi. We wschodnim boku zamknięcia prezbiterialnego okulus. Narożniki trójbocznego zamknięcia kościoła szalowane deskami imitującymi pilastry (z bazą i kapitelem). Kruchta wejściowa zwieńczona trójkątnym szczytem z ażurową dekoracją.  Budynek wieńczy mała wieżyczka, nakryta wysokim daszkiem czterospadowym nadająca  budynkowi formę bardziej reprezentacyjną, bogatszą i nawiązującą do formy XIX-wiecznych murowanych domów modlitwy z terenu Żuław. Wnętrze jednoprzestrzenne, kryte drewnianym stropem belkowym, ściany brusowe, podłoga drewniana. Zabytkowe  wyposażenie kościoła jest bardzo skromne i tworzy je obraz z przedstawieniem Chrystusa ukrzyżowanego z panoramą Torunia w tle.

Dostęp do zabytku ograniczony. Obiekt dostępny podczas nabożeństw.

Oprac. Marzenna Stocka, OT NID w Toruniu, 12-12-2017 r.