Kościół ewangelicki, Maciejów
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół ewangelicki

Maciejów

photo

Należy do grupy drewnianych kościołów wzniesionych przez ewangelików przed rozpoczęciem wojny trzydziestoletniej, łączących skromny wygląd zewnętrzny z wysokim poziomem wykonania i wysmakowanym detalem. Kościół położony jest w miejscowości związanej z życiem i pracą najsłynniejszego polskiego pszczelarza - księdza Jana Dzierżona.

Historia

Kościół w Maciejowie wzmiankowany był 1446 roku. W 1532 r. został przejęty przez ewangelików. Obecny, niewielki kościół powstał prawdopodobnie na przełomie XVI i XVII wieku. W 1850 r. podczas burzy zniszczona została wieża kościelna, której pozostałości nakryto przedłużeniem dachu. Późniejsze w stosunku do korpusu są: południowa kruchta, zakrystia w obecnej powiększonej formie, zewnętrzne schody prowadzące na lożę kolatorską, pierwotnie dostępną z wnętrza prezbiterium. W 1969 r. kościół został wyremontowany. Pełni funkcję filii parafii ewangelickiej w Kluczborku.

Opis

Kościół znajduje się w środkowej części wsi, przy skrzyżowaniu dróg. Jest orientowany, otoczony niewielkim cmentarzem z zabytkowymi nagrobkami i pojedynczymi drzewami. Kościół zbudowano na rzucie złożonym z niemal kwadratowej nawy i węższego, zamkniętego trójbocznie prezbiterium, z prostokątną zakrystią od północy. Od południa do nawy przylega niewielka kruchta, od zachodu - przedsionek o szerokości równej nawie. Zwarta bryła kościoła pozbawiona jest dominanty. Wspólny dach na nawą i zachodnim przedsionkiem jest trójpołaciowy, z lukarnami w części zachodniej; nad prezbiterium - siodłowy z trzema mniejszymi połaciami od wschodu. Nad zakrystią mieści się loża kolatorska, dostępna zadaszonymi schodami. Drewniany kościół wzniesiono w konstrukcji zrębowej na ceglanej podmurówce. Zachodni przedsionek posiada konstrukcję słupową, z poprzecznymi usztywnieniami. Zewnętrzne elewacje są częściowo szalowane deskami w układzie pionowym, dachy pokrywa gont. Otwory okienne i drzwiowe zamknięte są łukiem odcinkowym. Wnętrze przekryte jest pozornym sklepieniem kolebkowym, z płaskimi odcinkami stropowymi po bokach. Otwór tęczowy zamknięty jest półkoliście z ozdobną listwą, w nim fazowana belka tęczowa z zaokrąglonym mieczowaniem i krucyfiksem z XVI wieku. Chór opiera się na dwóch profilowanych słupach z zastrzałami, z prostokątną, wysuniętą do przodu częścią środkową. Empora przy południowej ścianie także wsparta jest na słupach, jej płaskie balustrady pokrywa roślinna dekoracja we wklęsłych arkadkach. W prezbiterium znajduje się nadwieszony balkon loży kolatorskiej. Barokowy, architektoniczny ołtarz główny wykonano w 1696 r., w 1851 r. zamontowano balustradę przed ołtarzem. Ambona i chrzcielnica pochodzą z ok. 1700 r., organy - z 1861.

Zabytek dostępny. Zwiedzanie wnętrz po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym.

Oprac. Ewa Kalbarczyk-Klak, OT NID w Opolu, 5.10.2014 r.

 

Bibliografia

  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. VII, Województwo opolskie, z. 4: Powiat kluczborski, red. T. Chrzanowski i M. Kornecki, s. 36.
  • Emmerling D., Wierzgoń A., Opolskie kościoły drewniane, Opole 2006, s. 49.
  • Karta ewidencyjna zabytku architektury: Kościół ewangelicki, filialny, Maciejów,  oprac. J. Kowalewski, 1996,  Archiwum WUOZ w Opolu.
  • Śląsk. Zabytki Sztuki w Polsce, oprac. zbiorowe, Warszawa 2006, s. 549.
  • Lutsch Hans, Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, Bd. 4: Die Kunstdenkmäler des Reg.-Bezirks Oppeln, Tl. 1, Breslau 1894, s. 14.
  • Matuszczyk J., Architektura drewnianych kościołów ewangelickich w powiecie kluczborskim, Rocznik Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, Sztuka, z. 4, Bytom 1968, s. 12 i nn.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: XVI/XVII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Maciejów
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. kluczborski, gmina Kluczbork - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy