Kościół pw. św. Andrzeja Apostoła, Łukowica
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół pw. św. Andrzeja Apostoła

Łukowica

photo

XVI-wieczny najpewniej kościół, o rozbudowanym planie, kształtującym się w miarę kolejnych powiększeń i przebudów. Na zewnętrznej ścianie prezbiterium scena Ukrzyżowania, doskonały przykład ludowej rzeźby z przełomu XVIII i XIX w. W kościele tym w 1566 został ochrzczony Michał Sędziwój, słynny XVI-wieczny uczony, lekarz i alchemik.

Historia

Parafia w Łukowicy należy do tych, które wymieniają spisy świętopietrza z 1325. Tutejsze świątynie następowały po sobie w miarę pogarszania stanu technicznego. Obecny kościół wzniesiony (a raczej rozbudowany) w latach 1693-97, z wykorzystaniem elementów starszej (przed 1550) świątyni. Przed 1720, rokiem konsekracji, wykonano polichromie i dobudowano wieżę. W 1995 poświęcono i oddano do użytku nowy, murowany kościół; stary stał się placówką pomocniczą. Świątynia była wielokrotnie remontowana i konserwowana. Obecny wygląd kościół zawdzięcza przebudowie w latach 70. XIX w. W latach 2009-2013 prowadzono prace konserwatorskie, obejmujące m.in. badanie nawarstwień malarskich stropu prezbiterium oraz ścian i stropu nawy kościoła, które skorygowały przyjmowaną dotąd datę budowy świątyni.

Opis

Budowla orientowana, trójdzielna, wzniesiona w konstrukcji zrębowej. Ściany zewnętrzne oszalowane. Nawa zakończona węższym, wielobocznie zamkniętym prezbiterium. Przy nim dwie symetryczne, ośmioboczne przybudówki (1. połowa XIX w.). Na wschodniej, zewnętrznej ścianie prezbiterium Grupa Ukrzyżowania z ludowymi posągami z XVIII i XIX w. oraz zestaw przedmiotów kojarzonych z Męką Pańską. Nad wejściem czworoboczna wieża, wzniesiona w konstrukcji słupowej, nakryta barokowym hełmem. Nad prezbiterium i nawą jednokalenicowy dach kryty blachą. We wnętrzu pozorne sklepienia kolebkowe, ozdobione w 1878 polichromią nieznanego autorstwa. Chór zdobi wysunięta balustrada. Tamże rokokowe organy. Ołtarz główny z końca XVII w. z figurą Matki Boskiej i obrazem św. Andrzeja. Późnobarokowe ołtarze boczne poświęcono Matce Boskiej Nieustannej Pomocy, św. Teresie i Archaniołowi Michałowi. W wyniku prac odsłonięto fragmenty polichromii późnogotyckiej (m.in. zacheuszki) z XVI w., oraz malowidła z XVII stulecia, co stanowi dowód na rozbudowę starszej świątyni, a nie budowę od podstaw. Ambona klasycystyczna. W nawie kamienna chrzcielnica kielichowa z 1693. Ze świątynią związany jest późnogotycki obraz "Rodzina św. Anny" datowany na ok. 1520 (dziś w Muzeum Diecezjalnym w Tarnowie). W kościele znajdowała się też XIV-wieczna rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem, zrabowana w czasie okupacji z depozytu w krakowskim Muzeum Narodowym. Cmentarz kościelny otacza mur z kapliczkami Drogi Krzyżowej, (koniec XVIII w., konserwacja w 1950).

Obiekt dostępny. Msze św. w dni powszednie: 6:30, 7:00, 18:00, w niedziele i święta: 7:00, 10:00, 12:00, 16:00. Od 1 maja do 30 września obiekt dostępny w ramach Szlaku Architektury Drewnianej.

Oprac. Roman Marcinek, OT NID w Krakowie, 20.03.2015 r.

Bibliografia

  • G. Ruszczyk, Drewniane kościoły w Polsce 1918-1939, Warszawa 2001,
  • A. Matuszczyk, Beskid Wyspowy. Pruszków 2008.
  • P. Skoczek, Parafie Ziemi Limanowskiej, Proszówki 2009.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. I, Województwo krakowskie, Warszawa 1953
  • R. Brykowski, M. Kornecki, Drewniane kościoły w Małopolsce Południowej, Wrocław 1984
  • A. Forczek, Kościół w Łukowicy. Historia prawdziwa, Kraków 2010.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: przed 1550 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Łukowica 11
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. limanowski, gmina Łukowica
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy