Dawny gmach Niemieckiego Stowarzyszenia Realno-Gimnazjalnego - Zabytek.pl
Dawny gmach Niemieckiego Stowarzyszenia Realno-Gimnazjalnego
Adres
Łódź, Aleja Tadeusza Kościuszki 65
Lokalizacja
woj. łódzkie,
pow. Łódź,
gm. Łódź
Nowe elementy nawiązują kolorystyką i formą do tego, co w budynku jest charakterystyczne i cenne. Zachowano fragmenty oryginalnych polichromii i stolarki drzwiowej. Nowa stolarka okienna i drzwiowa została odtworzona na podstawie historycznych zdjęć i zachowanych detali dawnego wystroju.
Historia
Budynek szkoły powstał na początku XX wieku według projektu Otto Herrngringa z 1909 roku. Początkowo gmach był siedzibą niemieckiego gimnazjum reformowanego. Po zakończeniu II wojny ulokowano w nim siedzibę Centralną Szkołę partyjną PZPR, a później siedzibę partii. W narożnej wieży mieściło się obserwatorium astronomiczne. Od 1970 roku stanowił siedzibę Instytutu Filologii Angielskiej i Polskiej Uniwersytetu Łódzkiego. W 2014 roku budynek został zakupiony z zamiarem przekształcenia go w siedzibę Sądu Apelacyjnego w Łodzi.
Opis
Reprezentacyjny gmach zbudowany na planie litery L zajmuje dużą, narożną działkę u zbiegu ulic Kościuszki i Zamenhofa. Usytuowany jest w centrum miasta, w dzielnicy Śródmieście, w zachodniej pierzei ul. Kościuszki i północnej pierzei ul. Zamenhofa. Budynek jest nieco cofnięty od linii ulic i otoczony ozdobnym, kutym ogrodzeniem na podmurówce. Pomiędzy ogrodzeniem i budynkiem znajduje się niewielki pas zieleni. W podwórzu mieściło się niegdyś boisko szkolne zamienione obecnie w obszerny parking dla pracowników i klientów sądu. Dawny budynek wozowni przebudowano na pomieszczenia biurowe. Zachowany kompletny wystrój sztukatorski stanowi spójne połączenie tematyczne i ideologiczne dekoracji i funkcji przypisanej budynkowi. Płaskorzeźbione figury atlasów usytuowane w narożniku ostatniej kondygnacji w elewacji wschodniej symbolizują siłę fizyczną i duchową, płaskorzeźba z pszczołami otaczającymi ul, znajdująca się na balustradzie tarasu nad wejściem głównym do budynku, symbolizuje pracowitość, pracę zespołową, harmonię i porządek społeczny. Płaskorzeźba przedstawiająca pelikany, widoczna na ścianie elewacji południowej symbolizuje ofiarność, poświęcenie, miłość rodzicielską i miłosierdzie. Wszystkie wyobrażenia i symbole, uzupełnione o elementy roślinne w postaci delikatnych palmet i geometrycznych plecionek będących dekoracjami wokół okien, stanowią przemyślaną tematycznie i stylistycznie całość. Dekoracje sztukatorskie uzupełniają delikatne, płytko zaznaczone w tyku boniowania w układzie pasowym i tralki usytuowane w prostokątnych płycinach pod oknami I piętra. Pionowe podziały elewacji wschodniej – frontowej i południowej wyznaczają osie okienne: 16 w elewacji wschodniej i 10 w elewacji południowej. Całość wieńczy stromy, mansardowy dach kryty dachówkami ceramicznymi. W dachu umieszczone są wysokie, wielopodziałowe otwory okienne.
We wnętrzach na uwagę zasługują starannie wykonane prace konserwatorskie, adaptacyjne i rekonstrukcyjne. W wielu miejscach pozostawione zostały fragmenty oryginalnych polichromii. Osobnego projektu wymagał dźwig nowoczesnej windy w metalowej, ażurowej obudowie, stanowiącej kreację konserwatorską dopasowaną stylistycznie do wystroju klatki schodowej.
Dostępność obiektu dla zwiedzających: z racji obecnie pełnionej funkcji, obiekt dostępny jest z zewnątrz, wnętrza nie są dostępne do zwiedzania.
Oprac. Patrycja Podgarbi, NID OT w Łodzi, 22-08-2025 r.
Rodzaj: budynek użyteczności publicznej
Styl architektoniczny: inna
Materiał budowy:
ceglane
Forma ochrony: Rejestr zabytków, Ewidencja zabytków
Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_BK.149627, PL.1.9.ZIPOZ.NID_E_10_BK.157581