Kościół par. pw. św. Mikołaja, Lisewo Malborskie
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół par. pw. św. Mikołaja

Lisewo Malborskie

photo

Cenny przykład średniowiecznego wiejskiego kościoła żuławskiego o niespotykanym rozwiązaniu szczytu wschodniego i wyjątkowej formie ceglano-drewnianej wieży z zachowanym wyposażenie z XVII i XVIII w.

Historia

Kościół w Lisewie (niem. Liessau) powstał ok. 1350 roku, prawdopodobnie stanowił rozbudowę kaplicy wymienionej w 1316 r. w akcie nadania wsi. Ceglaną podmurówkę wieży wykonano w końcu XIV w. Podobnie należy datować zachowaną formą szczytu wschodniego. W XVII w. kościół był silnie zniszczony, w dokumentach z 1647 r. wymieniany był jako ruina, a w 1669 r. nadal nie odprawiano w nim nabożeństw. W czasie prac remontowych zachodnią ścianę kościoła przebudowano od wnętrza w ryglu. 18 stycznia 1818 r. silna wichura zniszczyła hełm wieży, w tym samym roku został naprawiony i obniżony (data „1818” na chorągiewce wieńczącej hełm). Kolejne prace budowlane miały miejsce w 1836 r. (remont zakrystii, dachu, wieży i portalu głównego), w 1853 r. (remont wschodniego szczytu i pokrycia dachu); w 1883 r. wymieniono częściowo więźbę dachową wg projektu inspektora budowlanego Loebell'a z Malborka.

Po wojnie, w 1974 r. oczyszczono z farby olejnej strop i zdjęto tynki z wewnętrznych glifów okiennych, w 2010 r. wykonano remont dachu i konstrukcji drewnianej wieży.

Parafia erygowana na pocz. XIV w. (ok. 1310?), reerygowana 16.06.1979 r.

Opis

Kościół wraz z przykościelnym cmentarzem położony w północnej części wsi, po wschodniej stronie głównej wiejskiej drogi Tczew-Lichnowy. Kościół wolno stojący, orientowany.

Gotycka świątynia została wzniesiona na planie prostokąta, bez wydzielonego prezbiterium; do wschodniej części północnej ściany przylega prostokątna zakrystia, przy zachodniej ścianie kwadratowa wieża. Bryła kościoła zwarta, nakryta wysokim dachem dwuspadowym, schodzącym pulpitowo na zakrystię; wieża o charakterystycznej i urozmaiconej formie wtopiona w korpus.

Kościół murowany z cegły w wątku gotyckim, na kamiennym cokole; pn. i wsch. ściana zakrystii z cegły maszynowej w wątku krzyżowym, górne kondygnacje wieży drewniane, zachodnia ściana nawy jest postawiona w konstrukcji ryglowej od zewnątrz obmurowanej. Dach kryty dachówką holenderką, hełm wieży blachą; więźba dachowa drewniana (nad korpusem głównym odeskowana półotwarta więźba dachowa).

Elewacje ceglane (wieży w górnej partii drewniane), mury zwieńczone fryzem, opięte schodkowymi przyporami; okna, blendy i portale ostrołukowe w większości z glifami. Elewacja wschodnia (szczytowa) opracowana symetrycznie: szczyt wysoki, dwustopniowy, z trzema osiami podwójnych blend, w osiach skrajnych blendy wypełnione tylko do linii dachu, powyżej ażurowe. Elewację zachodnią prawie w całości zajmuje kwadratowa wieża, w przyziemiu murowana, na osi rozglifiony, ostrołukowy portal; wyższe kondygnacje drewniane, zwężające się ku górze i zwieńczone ośmioboczną izbicą z hełmem zakończonym iglicą,

Wnętrze jednoprzestrzenne, salowe. W narożach kruchty podwieżowej widoczne drewniane słupy konstrukcyjne oparte na kamiennej podstawie.

Zachowane bogate wyposażenie kościoła m.in. gotycka rzeźba Madonny z Dzieciątkiem z końca XV w., późnogotycki witraż, rzeźby barokowe z ołtarza głównego z 1 poł. XVIII wieku.

Obiekt dostępny, zwiedzanie po wcześniejszym umówieniu w biurze parafialnym w Lisewie Malborskim.

Oprac. Teofila Lebiedź-Gruda, OT NID w Gdańsku, 09.10.2014 r.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna (tzw. biała karta): Kościół parafialny pw. św. Mikołaja. Lisewo, autor J. Gzowski, 1984, w zbiorach OT NID w Gdańsku.
  • Lubocka M., Żuławy. Kościoły gotyckie na Żuławach, PKZ 1976-1979, w zbiorach OT NID w Gdańsku, t. IV s. 9-16.
  • Schmid B., Bau-und Kunstdenkmaeler des Kreises Marienburg (Die Staedte Neuteich und Tiegenhof und die laedlichen Ortschaften), Danzig 1919, s. 142-151.
  • Dehio-Handbuch der Kunstdenkmaeler West- und Ostpreussen, bearb. von M. Antoni, Muenchen-Berlin 1993., s. 364.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: ok. 1350 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: 10 Marca , Lisewo Malborskie
  • Lokalizacja: woj. pomorskie, pow. malborski, gmina Lichnowy
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy