Kościół par. pw. Św. Michała Archanioła, Lewin Kłodzki
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół par. pw. Św. Michała Archanioła

Lewin Kłodzki

photo

Kościół par. p.w. Św. Michała Archanioła o wartościach historycznych i naukowych. To przykład renesansowego kościoła zbarokizowanego w oszczędny sposób wg rozwiązań stosowanych w 2 poł. XVII w. przez północnowłoskich budowniczych. Kościół także o wartościach artystycznych.

Historia

Parafia w Lewinie Kłodzkim wzmiankowana w latach 1340-1350. Kościół od poł. XVI do ok. 1620 r. okresowo przejmowany przez protestantów. Przez nich zbudowany w latach 1574 lub 1576 obecny kościół murowany. Wzniesiony przez Melchiora Neumanna w stylu zapóźnionego gotyku, z oszkarpowanymi prezbiterium, nawą i wieżą przy prezbiterium, w której przyziemiu zakrystia. Kościół oddany katolikom ok. 1620 r. W 1681 r. prezbiterium sklepione, a w 1697 r. podwyższona wieża i nakryta nowym hełmem. W latach 1698-1699 r. kościół przebudowany w stylu wczesnego baroku przez północnowłoskiego budowniczego Como z Bystrzycy Kłodzkiej. Zachowane prezbiterium. Przedłużona nawa, wbudowany w nią chór muzyczny połączony z bocznymi emporami. Do wieży dostawiony murowany przedsionek, a do korpusu nawowego trzy drewniane kruchty. Korpus kościoła nakryty jednym dachem. W 1698 r. wykonana przez malarza Fickerta z Dusznik polichromia ścienna (przedstawienia świętych i patronów Czech). Balustrady drewnianych empor ozdobione malowidłami o tematyce nawiązującej do Ewangelii. Ten malarski wystrój kościoła częściowo o cechach sztuki ludowej. W 1707 r. remontowane wieża lub jej hełm, w 1714 r. odnowiona fasada kościoła, a w 1729 r. wzniesiona z inicjatywy lewińskich kupców bławatnych przybudówka przy prezbiterium zawierająca nową zakrystię, a na piętrze oratorium dla kolatorów. Przed 1739 r. wymurowana kruchta przy pn. elewacji nawy. Kolejna renowacja fasady kościoła przeprowadzona w r. 1732, a cały kościół odnowiony w 1780 r. Fasada podwyższona, zbudowany nowy szczyt. W 1797 r. wyremontowane wieże oraz wzniesiona na dachu nawy nowa sygnaturka. W końcu XIX w. wykonana polichromia dekoracyjna wnętrza kościoła (w stylu historyzmu). Kolejne remonty kościoła przeprowadzone w latach: 1885, po 1928 i po 1936 r.. W czasie ostatniego z nich konserwowana przez wrocławskich malarzy Liebicha i Schneidera polichromia wnętrza kościoła. Usunięta polichromia dekoracyjna z końca XIX w. i wykonana nowa, w nawiązaniu do lokalnej sztuki 1 ćw. XIX w., późnego baroku z elementami wczesnego neoklasycyzmu (wić akantu, rozety kartusze, płyciny z dekoracją ornamentalną). Kościół remontowany w 2007 r.

Opis

Kościół usytuowany na wzniesieniu ponad miastem, w miejscu bronionym od zach., od strony urwiska. Otoczony cmentarzem wydzielonym od zach. wysokim, kamiennym murem z końca XVII w. W murze tym przebite szczelinowe okna obserwacyjne lub strzelnicze zwrócone ku traktowi do Nachodu. Kościół orientowany, murowany, tynkowany. Węższe prezbiterium z przyporami zamknięte trójbocznie, oświetlone ostrołucznymi oknami (w odcinkowo zamkniętych niszach). Nawa prostokątna, z przyporami, osłonięta wraz z prezbiterium wspólnym dachem z sygnaturką z hełmem. Wieża dostawiona do prezbiterium od pn., czworoboczna, z przyporami, ze zróżnicowanymi otworami, nakryta baniastym hełmem z latarnią. Od pd. dobudowana do zamknięcia prezbiterium przybudówka z oratorium na piętrze nakryta dachem przechodzącym w ośmioboczną kopułę. Wystrój elewacji kościoła wielokrotnie przekształcany. Otwory rozmieszczone w osiach lub mijankowo, prostokątne lub zamknięte półkoliście. Fasada jednoosiowa, szeroka, z trójkątnym szczytem. Elewacje korpusu kościoła oraz wieży zwieńczone profilowanym gzymsem koronującym. Okna prezbiterium w częściowo odsłoniętych spod tynku, kamiennych profilowanych obramieniach. Otwory w korpusie kościoła, w tym główny portal w kamiennych obramieniach listwowych. Prezbiterium nakryte sklepieniem konchowym z lunetami pokrytym w całości polichromią w formie wici akantu. Nawa z drewnianym chórem muzycznym nakryta stropem z fasetami. Podniebie łuku tęczowego ozdobione płycinami z rozetami, a przyłucza łuku tęczowego także komponowaną wicią akantu. Na stropie trzy obramione plafony, jeden centralny z rozetami i dwa skrajne z przedstawieniami figuralnymi, w tym z wizerunkiem Św. Michała Archanioła. Nisze okienne zdobione płycinami z dekoracją ornamentalną. Wyposażenie kościoła złożone z: barokowego, architektonicznego ołtarza głównego z dwiema bramkami (ok. 1710-1720, 1854), z dwóch późnobarokowo-rokokowych ołtarzy, Św. Antoniego Padewskiego i Św. Jana Nepomucena (1772), z wczesnobarokowej ambony (1691) oraz z prospektu organowego (firma Schlag & Synowie ze Świdnicy, 1885).

Zabytek dostępny przez cały rok, możliwość zwiedzania wnętrza po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym.

oprac. Iwona Rybka-Ceglecka, OT NID we Wrocławiu, 24-11-2015 r.

Bibliografia

  • Albert F., Die Geschichte der Herrschaft Hummel und ihrer Nachbargebiete. Archiwalische Studien zur Geschichte der Grafschaft Glatz, Glatz 1932.
  • Bach A., Urkundliche Kirchen-Geschichte der Grafschaft Glatz, Breslau 1841.
  • Berger A., Eine Übersicht über die Pfarreien und Kuratien der Grafschaft Glatz betreffend die Zeit von 1841-1946, Kirchlengen, Kreis Herford 1961, mps.
  • Knötel P., Eine Kunstgeschichtliche Wanderung durch die Grafschaft Glatz, Grofschoftersch Feierobend 1925.
  • Kögler J., Historische Beschreibung der königlichen Immediatstadt Lewin [1793], w: Joseph Kögler die Chroniken der Grafschaft Glatz, Bd. 1, Die Stadt- und Pfarreichroniken von Lewin, Mittelwalde, Wünschelburg, Neurode, Wilhelmsthal, wyd. Dr. Pohl... 1892.
  • Lutsch H., Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien. Die Kunstdenkmäler der Landkreise des Reg.-Bezirks Breslau, Breslau 1889, Bd. II.
  • Mader W., Chronik der Stadt Lewin, Lewin 1903.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Wrocław 2006.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1698 - 1699
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Lewin Kłodzki
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. kłodzki, gmina Lewin Kłodzki
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy