Kościół pw. śś. Piotra i Pawła, Łekno
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół pw. śś. Piotra i Pawła

Łekno

photo

Późnogotycka świątynia z cennym wyposażeniem stanowi przykład fundacji możnowładczej na terenie Wielkopolski oraz świadectwo ciągłości kultu. W formie prawie niezmienionej przetrwała burzliwe dzieje i stanowi cenny przykład architektury gotyckiej w Wielkopolsce.

Historia

Pierwotnie Łekno było grodem książęcym, wzmiankowanym w 1136 r. jako kasztelania. Ok. 1142 r. Zbylut Pałuka sprowadza do Łekna cystersów z Altenbergu i bogato ich uposaża. W 1370 r. wymienione zostało jako miasto. Po pożarze miasta cystersi przenoszą się w 1396 r. do Wągrowca. W 1444 r. zostały potwierdzone prawa miejskie. Łekno było miastem prywatnym, stanowiąc kolejno własność Pałuków, Łekińskich, Latalskich, Opalińskich, Szołdrskich, Izdbieńskich i Prądzyńskich. W 1 poł. XIX w. Łekno należało do Zerboniego di Sposetti. Prawa miejskie utraciło w 1888 r. Pierwotny kościół ufundowany został przez cystersów, obecny zbudowany ok. poł. XVI w. z fundacji Nikodema Łekińskiego kasztelana nakielskiego. Restaurowany gruntownie w XVII, XVIII i ok. poł. XIX w.

Opis

Późnogotycka, orientowana świątynia pw. śś. Piotra i Pawła położona jest w centrum wsi, na szczycie wzniesienia na północ od rynku. Murowana z cegły w układzie polskim z użyciem granitowych ciosów w fasadzie południowej i kruchcie, jest trójnawową pseudohalową budowlą zbudowaną na rzucie prostokąta, z węższym i niższym prezbiterium zamkniętym wielobocznie od wschodu. Przy prezbiterium od północy dobudowana zakrystia a od południa kaplica św. Józefa, zwieńczona renesansowym szczytem wolutowym. Do nawy od południa przylega kruchta z XVI w., pierwotnie zapewne niedokończona wieża, nadbudowana w XIX w. o niskie, cofnięte nieco pięterko. Przy fasadzie zachodniej znajdują się dwie pięcioboczne wieżyczki, dostępne schodami w grubości muru. W prezbiterium, nawach i kaplicy św. Józefa zachowane sklepienia gwiaździste, w zakrystii kolebkowe. Zewnątrz kościół opięty jest trójuskokowymi szkarpami w części nawy i jednoskokowymi w części prezbiterium. Okna kaplicy św. Józefa barokowe, o dekoracyjnym wykroju. Do wnętrza prowadzi portal ceglany, ostrołukowy wieloskokowy.

We wnętrzu warto zobaczyć barokowy ołtarz główny z 1 poł. XVIII w. z rzeźbami śś. Piotra, Pawła, Kazimierza i Floriana oraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem w polu środkowym z 1 ćw. XVII w., wykonaną na Gotlandii wapienną chrzcielnicę i barokową ambonę z 1700 r. Na szczególną uwagę zasługuje nagrobek Nikodema Łekińskiego, zm. 1576 r. i jego żony Jadwigi z Zebrzydowskich. Powstały w 4 ćw. XVI w. późnorenesansowy, piętrowy, wykonany z piaskowca, w architektonicznej oprawie mieści płyty z rzeźbionymi postaciami zmarłych.

Obiektu dostępny dla zwiedzających, msze św. soboty: 18.00; niedziele: 8.00, 11.00; dni powszednie: 18.00.

Oprac. Beata Marzęta, NID OT Poznań, 14.11.2014 r.

Bibliografia

  • Gotyckie kościoły w Wielkopolsce, 2008.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, woj. poznańskie, t. V, z. 27, pow. wągrowiecki.
  • Andrzej M. Wyrwa, Klasztory cysterskie w Łeknie i Wągrowcu, Bydgoszcz 2010.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: poł. XVI w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Poprzeczna 3, Łekno
  • Lokalizacja: woj. wielkopolskie, pow. wągrowiecki, gmina Wągrowiec
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy