Wiatrak holender, Lędzin
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Jeden z nielicznych, całościowo zachowanych wiatraków typu „holender” na Pomorzu Zachodnim. Obiekt stanowi przykład ludowego budownictwa przemysłowego (obecnie użytkowanych na cele turystyczne), a także dominantę w krajobrazie kulturowym.

Historia

Wiatrak został wzniesiony - prawdopodobnie - w końcu XIX w.; brak informacji o ówczesnym właścicielu (młynarzu), czy budowniczych. Po II wojnie światowej wiatrak działał do 1948 r. i był obsługiwany przez miejscowego, niemieckiego młynarza. Młyn obsługiwał mieszkańców Lędzina i okolicznych wsi. Od lat 50. XX w. budynek był dzierżawiono na cele ogólnogospodarcze, a wyposażenie wywieziono do młynów w Gryficach. Obecnie wiatrak stanowi własność prywatną i po remoncie i rewaloryzacji w l. 70/80. XX w. został zaadaptowany na cele turystyczne.

Opis

Wiatrak zlokalizowany jest na wschodnim krańcu wsi, ok. 250 m na południe od szosy Karnice - Trzebiatów, na niewielkim wyniesieniu terenu, w osi drogi dojazdowej.

Budynek założony na planie okręgu, o średnicy ok. 10 m i bryle w kształcie ściętego stożka, o wysokości całkowitej ok. 12 m. Od południa dostawiony budynek kempingowy. Ściany murowane z cegły ceramicznej, tynkowane i bielone. Stropy drewniane, belkowe z podciągami. Dach obrotowy, typu łodziowego z trójkątnym naczółkiem od strony śmigów, o konstrukcji krokwiowej, kryty blachą. Prostokątne otwory okienne i drzwiowe zwieńczone odcinkowymi nadprożami. Elewacje o jednorodnej kompozycji, bezstylowe, akcentowane rytmicznie rozmieszczonymi otworami okiennymi i bielonymi tynkami. Wnętrze trzykondygnacyjne, z wtórnymi poddziałami. W wiatraku zachowały się elementy historycznego wyposażenia: wał skrzydłowy z czteroma śmigami (pierwotnie o zapierzeniu płachtowym) o długości ok. 8 m, drewniany wał sztorcowy w osi pionowej budynku z kołami zębatymi.

Obiekt dostępny (widoczny) z zewnątrz, z drogi dojazdowej. Wejście na teren działki i do wnętrza po uzgodnieniu z właścicielem.

Oprac. Waldemar Witek, OT NID Szczecin, 12.12.2014 r.

Bibliografia

  • Nowakowski C., Wiatraki Pomorza Zachodniego, [w:] Źródła energii - znaki w krajobrazie turystycznym. Międzynarodowe seminarium Dziedzictwo Techniki dla Przyszłości, red. E. Kulesza-Szerniewicz, B. Makowska, Szczecin 2006, s. 58-68.
  • Kulesza-Szerniewicz E., Szkic do przewodnika po zabytkach techniki woj. zachodniopomorskiego, [w:] Atrakcyjność turystyczna mostów zwodzonych. Międzynarodowe seminarium Dziedzictwo Techniki dla Przyszłości, red. M. Opęchowski, Szczecin 2004, s. 159-174.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: wiatrak
  • Chronologia: koniec XIX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Lędzin 20
  • Lokalizacja: woj. zachodniopomorskie, pow. gryficki, gmina Karnice
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy