kościół parafialny pw. św. Mikołaja, Łąka
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kościół parafialny pw. św. Mikołaja

Łąka

photo

Przykład drewnianego, nowożytnego kościoła parafialnego z 2 poł. XVII w. z osobną, wolno stojącą dzwonnicą z XVII lub XVI w.

Historia

Pierwsza wzmianka o kościele par. w Łące pochodzi z 1449 r. Zachowany do czasów współczesnych obiekt został natomiast wzniesiony w 1660 r., w miejscu wcześniejszej świątyni, zniszczonej w wyniku pożaru w 1658 r. Powstały wówczas kościół składał się z istniejącego, zakończonego trójbocznie prezbiterium, krótkiej nawy na rzucie zbliżonym do kwadratu, zapewne również pd. przybudówki mieszczącej zakrystię. Tak ukształtowana świątynia została gruntownie przekształcona w latach 1864-1865. W trakcie przeprowadzonego wówczas remontu niemal dwukrotnie powiększono nawę w kierunku zach., wprowadzono nową, wysoką podmurówkę, rozebrano historyczne soboty, a także zmieniono charakter i artykulację wnętrza poprzez przebudowę stropów, ściany tęczowej oraz wprowadzenie gzymsu i pilastrów. W ciągu XIX i XX w. kilkukrotnie zmieniano również wystrój malarski. Ostatni kompleksowy remont kościoła, związany m.in. z naprawą więźby dachowej i stropu, wymianą pokrycia dachowego i szalowania ścian, przeprowadzono w latach 90. XX w.
Towarzysząca kościołowi wolno stojąca dzwonnica przypuszczalnie może pochodzić z XVI w., na co wskazywać zdaje się jej anachroniczna forma i niezależne od świątyni usytuowanie.

Opis

Kościół jest obiektem orientowanym, usytuowanym w środkowej części wsi, u zbiegu ul. K. Przerwy-Tetmajera i Fitelberga, w otoczeniu czynnego cmentarza par. ogrodzonego współczesnym drewnianym parkanem. Jest to budynek drewniany, wzniesiony w konstrukcji zrębowej na wtórnej, kamiennej podmurówce. Rzut kościoła składa się z wtórnie przedłużonej nawy na planie prostokąta, węższego, zamkniętego trójbocznie prezbiterium od wsch., przylegających do jego boków zakrystii (pd.) i kaplicy (pn.) na planie kwadratu oraz dwóch prostokątnych krucht przylegających do nawy od zach. i pd. Bryła kościoła charakteryzuje się czytelnym podziałem na części nawową i prezbiterialną, kryte osobnymi, dwu- i wielospadowymi dachami o zróżnicowanej wysokości kalenicy, z dominantą w formie wieżyczki na sygnaturkę, zwieńczonej sześciobocznym hełmem. Poszczególne dachy kościoła pokryte są gontem, hełm wieżyczki blachą, natomiast konstrukcja ścian przesłonięta jest szalunkiem.
Wnętrze niewielkiego prezbiterium otwarte jest na nawę arkadą, zaakcentowaną profilowaną opaską podtrzymywaną przez pilastry. Oba wnętrza kryte są otynkowanymi stropami belkowymi z fasetami. Strop w prezbiterium zdobiony jest współczesnym wystrojem malarskim imitującym niebo. W pn. i pd. ścianie prezbiterium znajdują się otwory drzwiowe prowadzące do zakrystii i kaplicy.
Boczne ściany nawy urozmaicone są pilastrami łączącymi się z profilowanym gzymsem biegnącym pod fasetami stropu oraz gurtami stropu. W zach. części nawy znajduje się drewniany, rozbudowany chór muzyczny  z prospektem organowym z 1865 r., wsparty na sześciu profilowanych słupach, z deskowym, dekoracyjnie zdobionym parapetem. Na wyposażenie kościoła składa się m.in.: neobarokowy ołtarz główny z 1933 r., XIX-wieczne obrazy z przedstawieniem św. Jadwigi i Wniebowzięcie Matki Boskiej (w miejscu ołtarzy bocznych), Droga Krzyżowa z 1865 r. i  barokowa chrzcielnica.
Usytuowana na wsch. od kościoła, wolno stojąca dzwonnica jest budowlą na planie kwadratu, w konstrukcji słupowo-ryglowej przesłoniętej szalunkiem z gontu, w formie ściętego ostrosłupa, nakryta wysokim ośmiobocznym dachem namiotowym. Wewnątrz zawieszone są trzy dzwony.

Dostęp ograniczony. Kościół dostępny jest dla zwiedzających bezpośrednio przed i po niedzielnych mszach św.

Opr. Agnieszka Olczyk, OT NID w Katowicach, 3-07-2018 r.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna zabytku architektury, Kościół parafialny pw. Świętego Mikołaja [w Łące], opr. M. Łabuz, 1996, Archiwum NID.
  • Karta ewidencyjna zabytku architektury, Dzwonnica [w Łące], opr. M. Łabuz, 1996, Archiwum NID.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, T. VI, woj. katowickie, z. 10: Powiat pszczyński, red. I. Rejduch-Samkowa, J. Samek, Warszawa 1961, s. 16-17.
  • Kubik J., Kościoły drewniane na Śląsku, Województwo Śląskie 2018, s. 236-241.
  • Matuszczak J., Kościoły drewniane na Śląsku, Wrocław 1975.
  • Matuszczak J., Studia nad kościołami drewnianymi na Górnym Śląsku, Bytom 1989.
  • Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, red. S. Brzezicki, C. Nielsen, Warszawa 2006, s. 542.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1660 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Dygasińskiego , Łąka
  • Lokalizacja: woj. śląskie, pow. pszczyński, gmina Pszczyna - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy