Muzeum Techniczno-Przemysłowe, obecnie Akademia Sztuk Pięknych, Kraków
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Muzeum Techniczno-Przemysłowe, obecnie Akademia Sztuk Pięknych

Kraków

photo

Muzeum Techniczno-Przemysłowe to dowód, że ok. 1900 nastąpiło w Krakowie zerwanie z historyzmem na rzecz secesji i nowoczesnych rozwiązań konstrukcyjnych. Nowatorstwo dotyczyło nawet żelbetowej konstrukcji, novum na tamte czasy, bo na zbrojenie betonu do celów konstrukcyjnych zdecydowano się dopiero w 1994 budując mosty w szwajcarskim Viggen oraz elementy Kanału Elbląskiego. Zwraca uwagę staranne, projektanckie wyposażenie gmachu, którego elementy szczęśliwie przetrwały do dziś.

Historia

Obiekt zaprojektowany przez T. Stryjeńskiego, F. Mączyńskiego i J. Czajkowskiego (1908-1910), wzniesiony w latach 1910-1914, by pomieścić Muzeum Techniczno-Przemysłowe, powstałe w 1868. Jako instytucja miejska funkcjonowało od 1872 w wynajętych zabudowaniach klasztoru Franciszkanów. Uchwała Rady Miasta z 1888, po kilku nieudanych próbach, doczekała się realizacji dopiero w latach 1909-1913. W 1913 przeniosło się do własnego gmachu. Było to największym osiągnięciem kolejnego dyr. T. Stryjeńskiego (piastował to stanowisko 1906-10). W latach 1910-18 funkcję dyrektora pełnił S. Till. Wówczas doszło do współpracy MTP z powstałymi 1913 Warsztatami Krakowskimi, które znalazły swoją siedzibę w muzealnym gmachu. Okres świetności Muzeum przypadł na lata przed I wojną świat. 1950 zostało ono rozwiązane, a zbiory przekazano MNK. Gmach i warsztaty przeszły na własność ASP w Krakowie.

Opis

Modernistyczny gmach (1910-1914) zaprojektowany przez Franciszka Mączyńskiego i Tadeusza Stryjeńskiego. Krakowianie znają dobrze piękną fasadę budynku pod numerem 9, zaprojektowaną przez malarza Józefa Czajkowskiego, z kamienną okładziną i secesyjnym zdobieniem. Budowa przeciągnęła się, bo twórcy zastosowali nowatorską konstrukcją żelbetową i doszło do katastrofy budowlanej. Gmach zaprojektowano z troską o rzeczywiste funkcje. Muzeum posiadało tu bowiem warsztaty: drukarski, introligatorski, galanteryjny, obróbki metalu, stolarski. Znalazły się tam również biura, pracownia fotograficzna, sala rysunkowa, sale z modelami, sale wykładowe. Biblioteka otrzymała przestronną czytelnię od strony frontowej i duże magazyny od podwórza. Spora przestrzeń i funkcjonalne urządzenie wnętrz sprzyjały swobodnemu rozwojowi księgozbioru. Czytelnia została zaprojektowana przez Karola Homolacsa, a na korytarzach i w poszczególnych salach znajdziemy meble zaprojektowane specjalnie do tego budynku przez czołowych artystów szkoły, zarówno wykładowców, jak i jej uczniów. Uwagę zwraca reprezentacyjna klatka schodowa z dekoracyjną, ręcznie kutą balustradą oraz trzy wielkie okna witrażowe umieszczone na półpiętrach wykonane w Zakładzie Żeleńskich. Na ścianach we wnętrzu budynku umieszczono zespół siedmiu fresków autorstwa Zofii Stryjeńskiej przedstawiający bożki słowiańskie oraz barwne sgrafitto Wojciecha Jastrzębowskiego. Sufity zdobią żyrandole autorstwa Kazimierza Witkiewicza.

Obiekt dostępny w godzinach zajęć dydaktycznych.

Oprac. Roman Marcinek, OT NID w Krakowie, 20.03.2015 r.

Bibliografia

  • Akademia w Krakowie, Kraków 2012
  • J. Wielgut-Walczak, Biblioteka MTP w Krakowie. Zarys dziejów, Kraków 2006
  • Czterej Mistrzowie i ich pracownie. Malarstwo i rysunek ze zbiorów Muzeum Akademii Sztuk, Kraków 2011
  • Dutkiewicz J., Materiały do dziejów Akademii, Kraków 1969.
  • B. Kołodziejowa, Miejskie Muzeum Przemysłowe im. dra Adriana Baranieckiego w Krakowie, „Rozprawy i Sprawozdania Muzeum Narodowego w Krakowie” 1976, t. XI
  • Z. Beiersdorf, Muzeum Techniczno-Przemysłowe w Krakowie, „Rocznik Krakowski” 1991, t. LVII
  • M. Rożek, Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa, Kraków 1993

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek użyteczności publicznej
  • Chronologia: 1 poł. XX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Smoleńsk 9 a, Kraków
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. Kraków, gmina Kraków
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy