Kościół fil. pw. śś. Filipa i Jakuba Apostołów, Koza Wielka
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Kościół fil. pw. śś. Filipa i Jakuba Apostołów

Koza Wielka

photo

Kościół rzymsko-katolicki pw. śś. Filipa i Jakuba Apostołów w miejscowości Koza Wielka zbudowany na przełomie XVII i XVIII wieku jest przykładem skromnej, wiejskiej, jednonawowej świątyni drewnianej o konstrukcji zrębowej, o oszalowanych ścianach wzmocnionych lisicami. Wieża o konstrukcji słupowo-ryglowej, oszalowana i zwieńczona dachem o kształcie stożka przylega do niego od zachodu. Usytuowana na wzgórzu świątynia otoczona jest cmentarzem.

Historia

Pierwszy kościół wzmiankowany w 1376 r. Od XVI w., aż po 1638 rok kościół znajdował się w rękach protestantów. Na przełomie XVII/XVIII w. zbudowano obecny kościół drewniany o konstrukcji zrębowej; wieża konstrukcji słupowo-ryglowej; dach kościoła pokryty gontem, wieża i sygnaturka blachą. W latach 1883-1884 miała miejsce gruntowna restauracja kościoła, a w 1927 r. remont. W 1963 r. konserwowano polichromie. W 1996 r. wymieniono części więźby dachowej oraz gontu, wykonano podmurówki w miejsce drewnianej zgniłej podwaliny, nastąpiła wymiana podłóg i ich izolacja. W 2003 r. dokonano konserwacji i remontu ścian kościoła.

Opis

Wieś Koza Wielka usytuowana jest ok. 16 km na zachód od Kępna, przy drodze Syców - Domasłów - Miechów, przy samej granicy powiatu i województwa. Nieopodal przebiega granica pomiędzy woj. wielkopolskim i dolnośląskim. Kościół z przyległym cmentarzem zajmuje wzgórze na zachodnim skraju wsi. Teren cmentarza o zarysie zbliżonym do trapezu, ogrodzony metalowym nowym płotem na podmurówce. Od zachodu graniczy z drogą do Sycowa, a z pozostałym stron otaczają go pola uprawne. Wejście na cmentarz i do kościoła prowadzi przez bramę i furtkę znajdujące się w narożu południowo-zachodnim. Teren cmentarza porośnięty starodrzewem liściastym. Na cmentarzu znajduje się krzyż z 1901 r. oraz nagrobki z 1 ćw. XX wieku.

Orientowany, drewniany kościół o konstrukcji zrębowej, zwanej też wieńcową, na zewnątrz oszalowany i wzmocniony lisicami, na podmurówce ceglanej, otynkowanej. Podmurówka została wykonana w latach 90. XX wieku, pierwotnie podwalina była drewniana. Od zachodu do kościoła dostawiona wieża, o ścianach pochyłych, konstrukcji słupowo-ryglowej, oszalowana. Niewielka świątynia zbudowana na planie prostokąta zbliżonego do kwadratu, z wydłużonym, nieco węższym prezbiterium zamkniętym trójbocznie. Od południa przylega do nawy kruchta, a od północy zakrystia, murowane i otynkowane. Zwieńczenie wieży kościoła w kształcie stożka pokrytego blachą, podobnie jak ośmiobocznej z baniastym hełmem sygnaturki. Pozostałe dachy kościoła kryte drewnianym gontem. Dach nad nawą o jednej kalenicy, z wydatnym okapem nad prezbiterium

Wnętrze kościoła nakrywa strop belkowy z podsufitką, nad chórem obity deskami. Od zachodu drewniany chór muzyczny na słupach. Ołtarze główny i dwa boczne oraz ambona pochodzą z poł. XIX w. Chór muzyczny do niedawna zdobiły gotyckie płaskorzeźby ze skrzydeł tryptyku, z przedstawieniem św. Weroniki, św. Zofii, św. Piotra, św. Bartłomieja, św. Jana Ewangelisty oraz św. Jakuba Starszego. XV-wieczne arcydzieła przeniesione zostały do Muzeum Archidiecezjalnego w Poznaniu.

Obiekt dostępny dla zwiedzających. Możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu. Bliższe informacje na temat parafii oraz godziny Mszy Św. są podane na stronie internetowej parafii w Domasławie i diecezji kaliskiej: www.diecezja.kalisz.pl

Oprac. Teresa Palacz, OT NID w Poznaniu, 20.03.2015 r.

Bibliografia

  • Maluśkiewicz P., Drewniane kościoły w Wielkopolsce, Poznań 2004.
  • Anders P., Województwo kaliskie, szkic monograficzny, Poznań 1983.
  • Rocznik Diecezji Kaliskiej - 2002, Kalisz 2002.
  • Łęcki Wł., Wielkopolska - słownik krajoznawczy, Poznań 2002.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, Ruszczyńska T., Sławska A. (red.), t. 5, z. 7 pow. kępiński, s. 10, Warszawa 1958.
  • Janiszewski Józef ks., Powiat kępiński z mapą powiatu na podstawie różnych źródeł, Kępno 1928.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: przełom XVII/XVIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Koza Wielka
  • Lokalizacja: woj. wielkopolskie, pow. kępiński, gmina Perzów
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy