Grodzisko stożkowate, Konopnica
Narodowy Instytut Dziedzictwa en
photo

Obiekt stanowi przykład wyżynnego grodziska stożkowatego, będącego pozostałością po silnie umocnionej, późnośredniowiecznej siedzibie pańskiej.

Usytuowanie i opis

Grodzisko noszące lokalną nazwę „Zamczysko”, zlokalizowane jest w odległości ok. 800 m na pd. zach. od centrum wsi i ok 1 km wznoszącego się w niej w kościoła parafialnego (dawniej paulińskiego), zaś w odległości ok. 200 m na wsch. od niego przebiega droga łącząca Konopnicę ze Strobinem i Osjakowem. Słabo widoczny z drogi obiekt usytuowano na skraju skarpy wysoczyzny prawego (wsch.) brzegu Warty, pomiędzy dwoma jarami ograniczającymi go od pn. i pd. Od zach. podmywają go wody płynącej zakolem rzeki, która zniszczyła znaczną część kopca. Obok grodziska, za jarem pd., bliżej wsi Strobin znajduje się teren zwany „Mieściskiem”, wykorzystywany osadniczo zarówno w pradziejach, jak i w średniowieczu.

Obiekt powstały w wyniku odcięcia krawędzi nadrzecznej wysoczyzny dwoma równoległymi, odcinkowymi fosami łączącymi po łuku dwa naturalne jary. Jego centralną część stanowi stożkowaty kopiec ze ściętym wierzchołkiem, wywyższony na ok. 17 m nad dno doliny rzecznej i ok. 8 m nad dno wewnętrznej fosy. Jego fragmentarycznie zachowane plateau mierzy dziś ok. 300 m2. Jego stok od strony fosy oraz stoki fos są strome. Fosa wewnętrzna ma dołem ok. 4-5 m szerokości, górą zaś dochodzi do ok. 20-25 m. Fosa zewnętrzna jest nieco węższa - ok. 15 m górą - i płytsza, a rozdzielający je wał ma ok. 25 m u podstawy oraz ok. 10 w koronie. Z kolei wał usypany na przeciwstoku zewnętrznej fosy ma ok. 8 m szerokości i osiąga wysokość ok. 3-3,5 m ponad otaczające obiekty pola. Grodzisko zajmuje dziś ok. 0,6 ha powierzchni i w całości jest nieużytkiem częściowo porośniętym drzewami i krzewami.

Historia

Obiekt funkcjonował od przełomu XIII i XIV w. do przełomu XVI i XVII w. Na obecnym etapie badań niemożliwe jest wskazanie fundatora budowli, która w późniejszych fazach swego istnienia wykorzystywana była przez rodzinę Konopnickich h. Jastrzębiec.

Miejscowość Konopnica wymieniana jest w przekazach pisanych począwszy od 1311 roku. Wieś cały czas pozostaje własnością prywatną. W 1481 r. nabył ją Jan Kroczowski h. Jastrzębiec, który następnie przyjął nazwisko Konopnicki. Rodzina ta dzierżyła osadę jeszcze w połowie XVI w. dysponując tu oraz w okolicznych wsiach łącznie 13,5 łanami ziemi podlegającej poborowi.

Stan i wyniki badań

Obiekt badał powierzchniowo w 1934 r. Jan Fitzke, który wprowadził go do literatury. Podobne prace przeprowadziła 1948 i 1949 r. Janina Kamińska w oraz działający w 1990 r. w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski Bogusław Abramek i Lubomira Tyszler. Z kolei w 1958 roku. Janina Kamińska przeprowadziła sondażowe badania wykopaliskowe, w trakcie których z plateau stożka pozyskana materiał zabytkowy pochodzący z przeł. XIII i XIV w., podczas gdy zabytki wydobyte z fosy wydatowano na XVI-XVII w.

Zabytek dostępny bez ograniczeń.

Oprac. Janusz Pietrzak, 20.12.2014 r.

Bibliografia

  • Fitzke J., Prace archeologiczne na terenie woj. łódzkiego, „Z Otchłani Wieków”, 1936, R. 11, z. 8-9, s. 107-112.
  • J. F. [Fitzke J.], Nieznane grodziska w okolicach Łodzi, „Wiadomości Ludoznawcze”, 1934, t. 3, z. 1, s. 32.
  • Kajzer L., Dwory obronne wieluńskiego w XIII-XVII wieku, Łódź 1984 („Acta Universitatis Lodziensis”, Folia Archaeologica, nr 6).
  • Kamińska J., Grody wczesnośredniowieczne ziem Polski środkowej na tle osadnictwa, Łódź 1953 (Acta Archaeologica Universitatis Lodziensis, nr 2).
  • Rosin R. (oprac.), Słownik historyczno-geograficzny ziemi wieluńskiej w średniowieczu, Warszawa 1963 (Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, t. 7, cz. 3).

Informacje ogólne

  • Rodzaj: grodzisko
  • Chronologia: XIII-XVII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Konopnica
  • Lokalizacja: woj. łódzkie, pow. wieluński, gmina Konopnica
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

uzupełnij dane tego obiektu

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy