Kościół pw. św. Piotra i Pawła, Kiwity
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół pw. św. Piotra i Pawła

Kiwity

photo

Typowy przykład gotyckiego wiejskiego kościoła salowego z terenu Warmii.

Historia

Wieś Kiwity została lokowana w 1319r. przez biskupa Ebenharda z Nysy. W dokumencie lokacyjnym wzmiankowano proboszcza. Pierwszy kościół w Kiwitach istniał już prawdopodobnie w 1325r., choć źródłowo wzmiankowany jest dopiero w 1335r. Był on budowlą drewnianą, która została zastąpiona przez obecną murowaną. Ceglany kościół zaczęto wznosić w 3 ćwierci XIV w., a wieże rozpoczęto budować ok. 1400r. Budowa korpusu nawowego została zakończona około 1420r. a budowa wieży około 1450 roku. Wieża kościoła była odnawiana w roku 1687. W 1722r. odnowiono zakrystię a w 1791 elewacje zewnętrzne. Kościół poddano gruntownej renowacji w 1862r., podczas której dokonano częściowej rekonstrukcji szczytów (wykonano zupełnie nowy szczyt zachodni wieży, niższy od poprzedniego) i dokonano regotycyzacji zakrystii. W 1879r. nastąpiła ponowna konsekracja kościoła. Ostatni remont obiekt przeszedł w 1972 roku.

Opis

Kościół w Kiwitach jest typowym przykładem salowego, gotyckiego kościoła wiejskiego z terenu Warmii. Orientowany, wzniesiony na planie prostokąta, ceglany z dodatkiem kamienia w partiach niższych, z dachem siodłowym krytym dachówką ceramiczną. Bryła kościoła wzmocniona przyporami w narożnikach. Od zachodu do korpusu nawowego przylega pięciokondygnacyjna, artykułowana blendami wieża zwieńczona szczytami schodkowymi - wschodnim i zachodnim. W przyziemiu wieży znajduje się ostrołukowy portal flankowany dwiema blendami. Szczyt wschodni kościoła schodkowy, z blendami biegnącymi przez całą wysokość. Elewacje południowa i północna artykułowane naprzemiennie oknami i blendami. Do ściany północnej przylega zakrystia. Na ścianie południowej widoczne przemurowanie po rozebranej dobudówce (kruchta?). Wnętrze kościoła jednoprzestrzenne, kryte stropem, prezbiterium zintegrowane z korpusem nawowym. Kościół otoczony jest ceglanym murem w którym umieszczone są trzy kapliczki. Na teren założenia prowadzi brama. Do najcenniejszych elementów wyposażenia należą: późnogotycka figura Matki Boskiej Bolesnej znajdująca się w barokowym ołtarzu głównym z 1726r. oraz barokowa ambona z ok. 1726r.

Obiekt dostępny. Możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym.

Oprac. Maurycy Domino, 2.12.2014 r.

 

Bibliografia

  • Bosko J., Wojtkowski J. M., Dziedzictwo historyczno-artystyczne archidiecezji warmińskiej. Zabytki ruchome, Olsztyn 2011, s. 118-119.
  • Chrzanowski T., Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii, Olsztyn 1978, s. 65-68.
  • Herrmann Ch., Mittelalterliche Architektur im Preussenland, Petersberg 2007, s. 509-510.
  • Loyal D., Sakrale Backsteigotik im Ermland. Eine bautopographische Untersuhung, Bonn 1995, s. 307-308.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1351-1375
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Kiwity 39 A
  • Lokalizacja: woj. warmińsko-mazurskie, pow. lidzbarski, gmina Kiwity
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy