Historia

Działka, na której mieści się dwór należała do grupy kanonickiej funkcjonującej przy średniowiecznej fundacji kościoła św. Wojciecha. Po wschodniej stronie cmentarza przykościelnego znajdowały się dwa place – na sąsiadującym bezpośrednio z cmentarzem znajdował się folwark prebendy pierzchnickiej, kolejny zaś należał do kustosza i ten w 1852 roku kupili Chmielewscy a w 1853 roku wybudowali na nim dworek. Projekt budynku sporządził prawdopodobnie Aleksander Borkowski, mianowany w 1847 roku budowniczym powiatu kieleckiego. Oba place usytuowane były przy funkcjonującym w XVIII i XIX wieku Przedmieściu Bożęckim, leżącym za bramą miejską, ulokowaną orientacyjnie przy aktualnej posesji ul. Bodzentyńska 28/30 (dawna ulica Bożęcka). W latach 70-tych XX wieku w budynku dworku mieściły się mieszkania kwaterunkowe, zakład fryzjerski i gręplarnia. Obiekt nadal należy do parafii p.w. św. Wojciecha, obecnie mieści się w nim biblioteka parafialna, ponadto w pozostałej części pomieszczeń mieszkają siostry zakonne.

Budynek wpisany został do rejestru zabytków 3 grudnia 1956 roku jako jeden z elementów Zespołu Kościoła Parafialnego p.w. św. Wojciecha. W 1994 roku została rozebrana i wzniesiona od nowa, zniszczona wschodnia ściana szczytowa dworu. Nad częścią wschodnią rozebrany został również drewniany strop i zastąpiony stropem Kleina na belkach stalowych. W 1998 roku zmienione zostało pokrycie dachu (na blachodachówkę), odtworzone zostały opaski okienne, wymieniono zniszczoną stolarkę okienną, oraz wykonano opaskę odwadniającą wokół budynku. We wschodnim szczycie został zamurowany otwór drzwiowy i okienny oraz dwa małe okrągłe okienka. Przy okazji rewitalizacji ulicy Bodzentyńskiej w latach 2023-2024, zaaranżowano przedpole dworu: wykonano elementy małej architektury, rabaty, przebudowano chodnik oraz odzwierciedlono historyczny bieg rzeki Silnicy. Inwestycja ta była częścią projektu „Zielona rewitalizacja zabytkowego Śródmieścia Kielc”, na który miasto Kielce pozyskało wsparcie z Programu Inwestycji Strategicznych. 

Opis 

Dworek zlokalizowany jest przy północnej stronie ulicy Bodzentyńskiej, u zbiegu z ulicą Kościuszki. Teren działki jest prawie plaski, lekko nachylony w kierunku południowo - wschodnim. W niewielkiej odległości od dworku, w kierunku północno-zachodnim, znajduje się kościół św. Wojciecha. Fasada budynku nie jest równoległa do ulicy Bodzentyńskiej lecz lekko odchylona w kierunku północnym, nawiązuje bowiem kierunkiem do dawnego układu ulic i parceli. Elewacja wschodnia (boczna) jest równoległa do ul. Kościuszki. Dworek wzniesiony został na nieregularnym planie, z przybudówką od strony zachodniej. Od frontu przylega do niego czterokolumnowy portyk podkreślający główne wejście. Budynek jest parterowy, nie posiada podpiwniczenia, ściany są otynkowane. Budynek posiada użytkowe poddasze, nakryty jest dość wysokim dachem naczółkowym z pokryciem z blachodachówki. W dachu od strony północnej znajdują się dwie facjaty, nakryte daszkami dwuspadowymi. Portyki i zachodnia przybudówka również nakryte są daszkami dwuspadowymi. Fundamenty budynku wykonane zostały z kamienia łamanego, na zaprawie piaskowo-wapiennej. Ściany nośne murowane z kamienia łamanego i warstwowego, na zaprawie piaskowo-wapiennej o zróżnicowanej grubości od 50 cm do 73 cm. Kominy murowane z cegły pełnej na zaprawie wapiennej. Część wewnętrznych ścian działowych, pochodzących z okresu późniejszej zmiany funkcji, wykonano z cegły ceramicznej. Również z cegły pełnej na zaprawie wapiennej, wykonane są fragmenty ścian przy murowanych kominach. Nad częścią wschodnią budynku występuje strop typu Kleina (na belkach stalowych), pozostałe stropy są drewniane. Konstrukcja dachu jest drewniana, jętkowa, ze stolcami opartymi na belkach podwalinowych. Płatwie górne podparte są w kierunku podłużnym mieczami. 

Elewacja frontowa - południowa, jest dziewięcioosiowa. Na osi środkowej znajduje się czterokolumnowy portyk z trójkątnym przyczółkiem, tarasem ograniczonym żeliwną balustradą i schodami z piaskowca, podkreślający główne wejście. Okna są drewniane, ościeżnicowe, dwuskrzydłowe z naświetlami, obramione - zabezpieczone kratami. Skrzydła drzwiowe są drewniane, płycinowe – główne jest dwuskrzydłowe z szerokim naświetlem nad nimi, boczne jest jednoskrzydłowe. W elewacji wschodniej na parterze są dwa okna dwuskrzydłowe, o trzech szybach w skrzydle oraz jedno takie samo okno na poddaszu. W elewacji zachodniej są dwa okna na poddaszu, dwuskrzydłowe. Do elewacji zachodniej dostawiona jest niska przybudówka, z wejściem w ścianie północnej. W ścianie północnej dworku znajduje się sześć okien dwuskrzydłowych o trzech szybach w skrzydle oraz jedne drzwi dwuskrzydłowe, płycinowe z naświetlem. Układ wnętrza dworku jest dwutraktowy, sień główna poprzedzona została przedsionkiem. Drzwi wewnętrzne są płycinowe (dwuskrzydłowe i jednoskrzydłowe), niektóre z nich są częściowo oszklone. W dwóch pomieszczeniach zachowały się rozety stiukowe na sufitach. Schody wewnętrzne – prowadzące z sieni na poddasze są drewniane, policzkowe.

Budynek dostępny z zewnątrz i częściowo w środku – w części pomieszczeń mieści się biblioteka parafialna, w pozostałej części mieszkają siostry zakonne.

Oprac. Joanna Rek, OT NID w Kielcach, 30.10.2025 r.