Spichlerz, ob. siedziba Muzeum Przyrodniczego, Kazimierz Dolny
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Spichlerz, ob. siedziba Muzeum Przyrodniczego

Kazimierz Dolny

photo

Spichlerz „Ulanowskich” należy do unikatowego zespołu spichlerzy kazimierskich powstałych w XVII w., charakteryzujących się dekoracyjnymi szczytami wywodzącymi się z ducha północnego manieryzmu. Cenny element w układzie przestrzennym Kazimierza Dolnego.

Historia

Spichlerz wzniesiony został zapewne ok. 1595 przez Mikołaja Przybyłę, na miejscu drewnianego zwanego Rogalińskim. Był to prawdopodobnie pierwszy murowany spichlerz na przedmieściu Bochotnickim (Gdańskim). Bryła i wnętrze rozplanowane zostały według średniowiecznej tradycji budowy spichlerzy. W drugim dziesięcioleciu XVII w. budynek otrzymał dekorację szczytu wzorowaną na farze (ukończonej w 1613 r.) i w ten sposób dołączył do powstających wówczas budowli kazimierskich wzniesionych w duchu manieryzmu północnego. Powszechnie zwany był „Wysokim”, a następnie „Ulanowskich” od nazwiska kolejnych właścicieli. W końcu XVIII w. nabył go bowiem Maciej Ulanowski - ówczesny burmistrz miasta. W czasie I wojny światowej obiekt został częściowo zrujnowany. W 1926 r. zaadaptowany na garbarnię. Po znacznych uszkodzeniach w czasie II wojny światowej, został odrestaurowany w latach 1946-1949 pod kierownictwem Karola Sicińskiego. Przeszedł w ręce Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” i przez wiele lat pełnił funkcje magazynu tworzyw sztucznych. Po okresie nieużytkowania, został gruntownie wyremontowany w latach 1976-1986 i zaadaptowany na potrzeby Muzeum Przyrodniczego oddziału Muzeum Nadwiślańskiego.

Opis

Obiekt usytuowany przy ul. Puławskiej (wraz z sąsiadującym z nim spichlerzem tzw. Feiersteina wyznacza dawną linię zabudowy tzw. Przedmieścia Gdańskiego. Frontem zwrócony na pn.-zach., ku Wiśle. Prezentuje cechy lokalnej wersji manieryzmu północnego.

Założony na planie prostokąta, dwukomorowy z przybudówką ze schodami na piętro, na osi elewacji frontowej. Bryła dwukondygnacjowa, podpiwniczona, nakryta dachem dwuspadowym z murowanym szczytem. Przybudówka sięgająca podstawy szczytu fasady kryta dachem pulpitowym. Budynek murowany z kamienia wapiennego, otynkowany, kryty dachówką. Fasada trójkondygnacjowa, czteroosiowa, zwieńczona trójkątnym szczytem, przesłonięta przybudówką na szerokość dwóch osi środkowych. Szczyt wydzielony i rozczłonkowany gzymsami na trzy kondygnacje, ze spływami wolutowymi i sterczynami. W centrum płyciny górna pusta pierwotnie z datą 1838, dolna z hierogramem Chrystusa. W elewacjach zwieńczonych gzymsem okapowym otwory okienne szczelinowe lub prostokątne.

W przybudówce w parterze podcień sklepiony kolebką z krzyżującymi się lunetami, otwarty arkadami. Do wnętrza dostęp przez odcinkowo zamknięte otwory wejściowe. Naroża budynku (pierwotnie oszkarpowanego) oraz otwory zaakcentowane sgraffitową imitacją boniowania.

Obiekt dostępny od wtorku do niedzieli w godz. 09:00-16:00. Z wyjątkiem 1 stycznia (Nowy Rok), Niedzieli Wielkanocnej, Bożego Ciała (do godz. 13:00), 1 i 11 listopada oraz 25 grudnia (Boże Narodzenie)

Oprac. Anna Sikora-Terlecka, OT NID w Lublinie, 26-03-2015 r.

Bibliografia

  • Husarski W., Kazimierz Dolny, Lublin 1953.
  • Kazimierz Dolny. Przewodnik po mieście i okolicach, pod red. Z. Nestorowicza, Lublin 2014, s. 231
  • Teodorowicz-Czerepińska J., Studium historyczno-urbanistyczne Kazimierza Dolnego, Lublin 1974, Archiwum WUOZ Lublin, sygn. 370 t. II, s. 154-156
  • Teodorowicz-Czerepińska J., Kazimierz Dolny. Monografia historyczno-urbanistyczna, Kazimierz Dolny 1981, s. 45-46.
  • Żurawski J., Spichlerze zbożowe Kazimierza Dolnego. Historia i Teraźniejszość, Kazimierz Dolny 1998
  • Karta ewidencyjna zabytku architektury. Spichlerz Ulanowskich, opr. A. Cebulak, Kazimierz Dolny 1999, Archiwum NID Warszawa, Archiwum WUOZ Lublin (sygn. 4055).

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek gospodarczy
  • Chronologia: 1595 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Puławska 54, Kazimierz Dolny
  • Lokalizacja: woj. lubelskie, pow. puławski, gmina Kazimierz Dolny - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy