Kamienica tzw. Celejowska, ob. muzeum, Kazimierz Dolny
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kamienica tzw. Celejowska, ob. muzeum

Kazimierz Dolny

photo

Kamienica tzw. „Celejowska” stanowi wyjątkowo cenny przykład renesansowo-manierystycznej architektury mieszczańskiej z 2 ćw. XVII w., łączącej w sobie miejscową tradycję budowlaną z wpływami niderlandzkimi i włoskimi. Przejawem tej nowej jakości jest wieńcząca kamienicę attyka - jedna z najbogatszych w Polsce.

Historia

Kamienica wzniesiona została przed 1635 r. dla Bartłomieja Celeja (stąd Celejowska, zw. też Czarną, Biskupią, bądź „pod św. Bartłomiejem”). W latach 1678-1679 została spustoszona a następnie odbudowana. W rękach spadkobierców Bartosza Celeja - Chomickich, Borowickich, Góreckich pozostawała do 1737 r., kiedy to nabyli ją Ulanowscy, w których rękach pozostała do 1920 r. Mimo starań właścicieli popadła w ruinę. Na przełomie XIX i XX w. mieściła się tu garbarnia. W 1915 r. spalona przez wojska rosyjskie. W 1920 r. ocalałe mury zostały wykupione przez Skarb Państwa. W latach 20-tych XX w. przystąpiono do odrestaurowania budynku dzięki staraniom Towarzystwa Opieki nad Zabytkami. Odbudową kierował Jan Koszczyc - Witkiewicz. W latach 30-tych XX wieku mieściła zbiory muzealne Towarzystwa Przyjaciół Kazimierza. Po II wojnie światowej mieściła pracownię arch. Karola Sicińskiego, kierującego odbudową Kazimierza. Od 1964 r. siedziba Muzeum Regionalnego a od 1987 Muzeum Nadwiślańskiego. W latach 70. XX w. przeprowadzono ponowną restaurację budynku, a w latach 1994-1995 oraz 2006 konserwację fasady.

Opis

Kamienica usytuowana przy biegnącej wzdłuż Grodarza ul. Senatorskiej, w środkowej części jej zachodniej pierzei. Zintegrowana z przyległą kamienicą nr 13 (dobudowaną jako aneks w poł. XVIII w.). Kamienica dwukondygnacyjna, częściowo podpiwniczona, założona na planie prostokąta, dwudzielna, dwutraktowa, z sienią na całej głębokości od pn. i dwoma pomieszczeniami od. pd. Nakryta dachem pogrążonym z attyką w lokalnej odmianie stylu renesansowo-manierystycznego zw. renesansem lubelskim. Murowana z kamienia wapiennego, otynkowana. Sklepienia kolebkowe z lunetami oraz stropy drewniane belkowe. Więźba dachowa drewniana stolcowa. Stolarka okienna drewniana, dwuskrzydłowa, o trójkwaterowych skrzydłach. Drzwi jednoskrzydłowe, spągowo-klepkowe oraz ozdobne płycinowe. Schody drewniane jednobiegowe zabiegowe. Posadzka w sieni klinkierowa, w salach biała. Fasada dwukondygnacyjna, boniowana, zakończona wydatnym gzymsem (d. mieszkalną, ob. sale wystawowe) zwieńczona attyką typu grzebieniowego (tzw. polską) z manierystyczną dekoracją rzeźbiarską. Prostokątne otwory okienne ujęte bogatymi obramieniami, zwieńczone gzymsami nadokiennymi z dekoracją o motywach taśmowych esownic, rozet, liści akantu, wolut, draperii, uskrzydlonych główek aniołków i ptaków oraz sterczyn. Półkoliście zamknięty otwór wejściowy akcentowany portalem z parą pilastrów podtrzymujących belkowanie oraz zwieńczeniem utworzonym z roślinnych wolut i sterczyn ujmujących hierogram Chrystusa w promienistej aureoli. Attyka dwustrefowa z pasem wysokiego cokołu utworzonego przez rząd konchowych nisz, poprzedzielanych jońskimi pilastrami, których trzony zdobi ornament cekinowy. Grzebień o trzech zębach ukształtowanych z dwóch osobnych nisz arkadowych z płaskorzeźbionymi figurami świętych Bartłomieja i Jana Chrzciciela i środkowej parze nisz z postaciami Chrystusa i Matki Boskiej, ozdobionych motywami gryfów, maszkaronów i fantastycznych stworów i obeliskami w zwieńczeniach. Wnętrze generalnie pozbawione pierwotnego wystroju i wyposażenia. Na piętrze od frontu pomieszczenie z międzyokienną kolumną o głowicy kompozytowej.

Siedziba Oddziału Muzeum Nadwiślańskiego. Obiekt dostępny w godzinach pracy Muzeum

• w okresie od 1 maja do 30 września od poniedziałku do czwartku oraz w niedzielę w godz. 10:00-17:00, w piątek i sobotę w godz. 10:00-18:00

• w okresie od 1 października do 30 kwietnia w godz. 09:00-16:00

www.muzeumnadwislanskie.pl.

Oprac. Anna Sikora - Terlecka, OT NID w Lublinie, 11.12.2014 r.

 

Bibliografia

  • Husarski W., Kamienice renesansowe w Kazimierzu Dolnym, Lublin 1950, s. 39-47
  • Kazimierz Dolny. Przewodnik po mieście i okolicach, pod red. Z. Nestorowicza, Lublin 2014, s. 183-184
  • Karta ewidencyjna zabytku architektury. Kamienica Celejowska, opr. J. Teodorowicz-Czerepińska, Kazimierz Dolny 2003, Archiwum NID Warszawa, Archiwum WUOZ Lublin
  • Siennicki J., Kamienica Celejowska w Kazimierzu, Warszawa 1929
  • Teodorowicz-Czerepińska J., Kazimierz Dolny. Monografia historyczno-urbanistyczna, Kazimierz Dolny 1981, s. 57-58

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kamienica
  • Chronologia: 1632
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Senatorska 11, Kazimierz Dolny
  • Lokalizacja: woj. lubelskie, pow. puławski, gmina Kazimierz Dolny - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy