Historia 

Kaplicę na cmentarzu parafialnym ufundowała w 1821 roku Julianna Suchecka, z domu Walewska. Stanęła ona, jako kaplica grobowa, na miejscu pochówku jej zmarłego w dniu 18 listopada tegoż roku męża Daniela Sucheckiego, starosty szadkowskiego. O fakcie tym informuje tablica wmurowana w ścianę kaplicy. Julianna była córką Karola Walewskiego, cześnika piotrkowskiego (zm. 1757) i Brygidy Gałęckiej. Zmarła 6 maja 1834 roku w swych dobrach w Ptaszkowicach w wieku 77 lat.  

Opis 

Kaplica jest niewielką budowlą jednonawową i jednopiętrową, założoną na planie prostokąta o półkolistym zamknięciu. Orientowana jest po linii południowy zachód – północny wschód z fasadą zwróconą w kierunku południowo-zachodnim. Nakryta jest dachem dwuspadowym (nad absydą półstożkowym) pokrytym blachą płaską stalową. Więźba dachowa zapewne drewniana o konstrukcji krokwiowo – jętkowej. Wejście do kaplicy prowadzi po szerokich, 5 – stopniowych, betonowych schodach (schody są wtórnie dostawione). Kaplica wybudowana została z cegieł układanych w wątku mieszanym, spajanych zaprawą wapienno-piaskową. Obecnie elewacje pokryte są tynkiem cementowym (tzw. barankiem) w kolorze szarym. Fasada kaplicy jest jednoosiowa, zdobiona czterema symetrycznie rozmieszczonymi pilastrami w porządku toskańskim. Na pilastrach oparte jest belkowanie z ząbkowanym gzymsem, a ponad nimi trójkątny szczyt również ujęty ząbkowaniem. W polu szczytu, na osi znajduje się trójkątnie zwieńczona aedicula z półkolistą niszą, w której znajduje się rzeźba anioła. Na osi fasady usytuowany jest półkoliście zamknięty wysoki otwór wejściowy ujęty profilowaną opaską wspartą na wysokich półkolistych bazach i spiętą kluczem w kształcie rautu. Drzwi wejściowe drewniane, dwuskrzydłowe, deskowane w jodełkę. Profilowana listwa przymykowa drzwi w górnej i dolnej części powtarza model rautu. Nad wejściem wtórny daszek. Szczyt fasady wieńczy metalowy, ozdobny krzyż na murowanym postumencie. Pozostałe elewacje zaakcentowane są, analogicznymi jak w fasadzie, regularnie rozmieszczonymi pilastrami toskańskimi, na których wsparto belkowanie z ząbkowanym gzymsem. Dwa otwory okienne, prostokątne, zamknięte półkoliście, znajdują się w elewacjach bocznych, jedno w tylnej. Okna pojedyncze, stałe, przeszklone są kolorowym szkłem, osadzonym w kwaterach o stalowych ramkach. W górnej i dolnej części skrzydeł uchylne lufciki. W środku ściany w górnej części otynkowane i pomalowane na kolor żółty, w części tynk został skuty podczas prac w 2024 roku, przy podłodze otynkowana na biało opaska. Sufit drewniany, prosty, z otynkowaną podsufitką na macie trzcinowej, pomalowany na żółto. Posadzka – z cegieł układanych w jodełkę na wylewce betonowej (po remoncie w 2024 r.), wcześniej wylewka betonowa, na żelaznych dwuteownikach (wtórna). Pierwotnie podłoga była zapewne drewniana. W kaplicy znajduje się pomnik nagrobny Adolfiny Antoniny Anny Myszkowskiej, urodzonej 25 lipca 1853 roku, zmarłej 20 kwietnia 1855 roku (daty z nagrobka w kaplicy) w Pstrokoniach, córki Emanuela Józefa Wincentego (1815-1891), dziedzica dóbr Zapolice i Adolfiny Teofili Zofii Karczewskiej (ok. 1821-1898), wzmiankowana powyżej tablica epitafijna informująca o fundacji kaplicy, tablica upamiętniająca fundatorkę kamicy, Juliannę Suchecką, ufundowana przez jej syna z pierwszego małżeństwa S. Złotnickiego w 1834 roku, ołtarz oraz krucyfiks z XIX wieku. 

Podczas remontu kaplicy w 2024 roku odkryto pod posadzką krypty. Krypty powielały obrys kaplicy cmentarnej i powstały zapewne równoczasowo z kaplicą. Zarejestrowano 3 krypty oznaczone nr 1-3 oraz korytarz łączący krypty 1 i 3. Krypta nr 1, w części północnej kaplicy, ma wymiary 5,55 x 2,0 m (w najszerszym miejscu). Jej maksymalna wysokość wynosi 1,65 m. Krypta ta przesklepiona jest ceglaną kolebką. Jej ściany wykonane są z cegieł układanych w wątku mieszanym, spajanych zaprawą wapienno-piaskową. Prowadzi do niej wejście o szerokości 80 cm i wysokości 1,05 m, przesklepione łukiem odcinkowym (fot. 011). Szerokość ściany oddzielającej kryptę nr 1 od pozostałych lokalności wynosi 60 cm. W narożniku SW krypty znajduje się fragmentarycznie zachowana posadzka wykonana z cegieł układanych bezpośrednio na piasku. Na reszcie powierzchni - żółty piasek. Krypta jest pusta. Krypta nr 2, w części zachodniej, ma wymiary ok. 3,5 x 1,5 m. Jej wysokość wynosi ok. 1,75 - 1,8 m. Nie była ona przesklepiona. Prawdopodobnie przekryta była deskami, które przegniły i wpadły do środka krypty. Jej ściany od strony wewnętrznej pokryte są tynkiem wapiennym. W krypcie znajdują się 2 nienaruszone trumny metalowe - osoby dorosłej i dziecka. Krypta nr 3, w części południowo - zachodniej, ma wymiary 2,5 x 1,5 m. Wysokości nie udało się zmierzyć przez zalegające w niej trumny. Krypta ta przesklepiona jest ceglaną kolebką. Prowadzi do niej wejście o szerokości 80 cm i wysokości 95 cm, przesklepione łukiem odcinkowym. Szerokość ściany z wejściem wynosi 30 cm. Krypta wykonana jest z cegieł układanych w wątku mieszanym, spajanych zaprawą wapienno-piaskową. Jej ściany nie są otynkowane. Znajdują się w niej 4 uszkodzone trumny - 2 metalowe osób dorosłych i 2 dziecięce, nie zawierające szczątków osób zmarłych. W przedsionku w kształcie litery L, łączącym kryptę nr 1 z kryptą nr 3 zalegał współczesny gruz ceglany przemieszany z żółtym piaskiem. Wymiary przedsionka w kształcie litery L, łączącego kryptę nr 1 z kryptą nr 3 wynoszą: szerokość 1,16 m, długość 3,30 m po linii N-S i 2,35 m po linii E-W. Wysokość do wylewki wynosi 1,75 - 1,8 m w części północno - wschodniej i 1,05 m w części południowej. Wykonany został z cegieł układanych w wątku mieszanym, spajanych zaprawą wapienno-piaskową. Jego ściany nie są tynkowane. Nie był pierwotnie przesklepiony lecz zapewne, podobnie jak krypta nr 2, nakryty deskami.

Z zewnątrz kaplica dostępna jest w godzinach otwarcia cmentarza parafialnego. Wnętrze – po uprzednim umówieniu się z proboszczem Parafii pw. św. Urszuli Dziewicy i Męczennicy.

Oprac. Anna Nierychlewska, OT NID w Łodzi, 17.10.2024 r.