Historia

Pierwsza faza zasiedlenia obiektu przypadła na wczesną epokę żelaza i związana była z ludnością kultury kurhanów zachodniobałtyjskich. Po raz kolejny obiekt został zasiedlony we wczesnym średniowieczu. Druga faza funkcjonowania grodziska przypadła na okres od X wieku do pierwszej połowy wieku XIII i związana była z pograniczem prusko – słowiańskim. Pierwsze badania wykopaliskowe przeprowadzone zostały jeszcze przed 1876 rokiem przez Abrahama Lissauera i polegały głównie na badaniu wnętrza wału, gdzie odkryto m.in. naczynie zawierające ludzka czaszkę. Kolejne badania, w 1908 roku, dotyczyły południowej części grodziska. Odsłonięto w wówczas skupiska kamieni, palenisko, duże ilości spalenizny oraz ludzki szkielet, a także znaczne ilości ceramiki, szczątków zwierzęcych i srebrny dirham. Po drugiej wojnie światowej pierwsze badania miały charakter powierzchniowy. Natrafiono wówczas na fragmenty naczyń, które zdefiniowane zostały na pochodzące z okresu wpływów rzymskich. W 1997 roku, z ramienia Instytutu Archeologii UMK w Toruniu, przeprowadzone zostały na grodzisku badania sondażowe. W ich trakcie zadokumentowano nawarstwienia kulturowe w obrębie wału i majdanu. Udało się również ustalić miejsce po bramie wjazdowej, która znajdowała się w zachodniej części stanowiska. Analiza zarejestrowanych nawarstwień oraz znalezione fragmenty kości ludzkich i uzbrojenia, a także duże ilości spalenizny pozwoliły stwierdzić, że gród uległ zniszczeniu w sposób gwałtowny, najprawdopodobniej na skutek toczących się w jego obrębie walk.

W 2012 roku przeprowadzono na grodzisku w Kamionce kolejne badania archeologiczne. Zarejestrowano wówczas pierwszą fazę funkcjonowania obiektu, która przypadła na wczesną epokę żelaza. Nawarstwienia pochodzące z wczesnego średniowiecza noszą min. ślady przebudowy i naprawy wału, który zapewne ulegał zniszczeniom na skutek toczących się zbrojnych potyczek. Ponadto, w miejscu oddzielającym grodzisko od nasady cypla, oprócz fosy zarejestrowano kilka pasm kamiennych umocnień pełniących zapewne funkcje muru oporowego zabezpieczającego wał grodziska. Natrafiono również na ludzkie szczątki kostne i pozostałości uzbrojenia, które potwierdziły walki toczące się w obrębie obiektu.

Opis

Grodzisko znajduje się na zalesionym półwyspie położonym w północno-zachodniej części jeziora Silm. Obiekt jest nachylony po osi północ – południe. Jest to potężne założenie, którego wysokość wałów od strony jeziora sięga 25 m, a od strony nasady półwyspu około 12 m. Obiekt ma kształt owalny o wymiarach ca 90m x 55m. Szerokość wału u podstawy sięga ca 15-25m. Majdan o wymiarach 36m x 92m tworzy nieckę, która jest najbardziej zaklęśnięta w centralnej części. 

Od strony lądu dostęp do obiektu ograniczony z powodu gęstych zarośli. Zabytek dostępny od strony jeziora.

Oprac. Hanna Mackiewicz, OT NID w Olsztynie, 20.10.2025 r.