Dom, Kalwaria Zebrzydowska
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Willa wyróżnia się oryginalną formą architektoniczną, nietypowymi rozwiązaniami konstrukcyjnymi, bogatą dekoracją i cennym wyposażeniem wnętrza. Budynek należy do najciekawszych obiektów zabytkowych w mieście. Utrzymany jest w stylu charakterystycznym dla szwajcarskich obiektów uzdrowiskowych, co w zabudowie Kalwarii Zebrzydowskiej jest wyjątkiem. Przy jego realizacji zdecydowano się na nieczęste w Małopolsce południowej połączenie drewna i cegły. Willa posiada znaczne walory krajobrazowe, które zapewnia jej malownicza ekspozycja w ogrodzie położonym na skarpie nad główną ulicą wjazdową do miasta. Okazała dom o nieprzeciętnej formie świadczy o wysokim statusie społecznym i majątkowym miejscowej rodziny urzędniczej, która mogła sobie pozwolić na jego wybudowanie.

Historia

Willa zbudowana została w latach 1898-1899 dla Jaworskich, miejscowej, zamożnej rodziny urzędniczej. Jest to dzieło nieznanego jak dotąd projektanta, stylowo nawiązujące do szwajcarskiego budownictwa uzdrowiskowego. Na początku XX w. budynek użytkowała austriacka poczta konna. W 1917 r. dom został sprzedany, a później w kolejnych latach często zmieniał właścicieli. W 1928 r. willę kupił bogaty handlowiec żydowski z Kalwarii, Meier Jakober. W 1942 budynek skonfiskowali okupanci niemieccy. W 1956 r. od spadkobierców Jakobera dom nabyła rodzina Krzystków, od której drogą koligacji rodzinnych odziedziczyła go rodzina obecnych właścicieli, Kaniów. W 2015 r. podjęte zostały działania mające na celu poprawę stanu technicznego budynku wymagającego remontu konserwatorskiego.

Opis

Willa usytuowana jest przy głównej ulicy w mieście, na znacznym wyniesieniu terenu, frontem zwrócona na południe. Jest to budynek drewniany, wzniesiony w konstrukcji zrębowej, z fragmentami murowanymi z cegły, oszalowany deskami kładzionymi pionowo na styk lub na nakładkę. Obiekt posadowiony został na wysokiej, kamiennej podmurówce z kamienia łamanego. Wzniesiony jest na planie prostokąta z dwukondygnacyjnym ryzalitem od frontu i z trójkondygnacyjną wieżą w narożniku pomiędzy ryzalitem a korpusem. Dwukondygnacyjny, podpiwniczony korpus willi nakrywa dach półszczytowy naczółkowy, ryzalit dach siodłowy przenikającym się z dachem nad korpusem, a wieżę dach łamany polski. Elewacje wszystkich członów willi w kondygnacji poddaszy zdobione są starannie opracowanymi, drewnianymi detalami. Są to m.in. nadwieszone łuki, kroksztyny, jętki, balustrady balkonów, skrzyżowane ukośnie listwy nabite na szalunek ścianek podokapowych, fazowane belki. Ostatki belek zrębu w narożnikach budynku imitują boniowanie. Do wyposażenia budynku należą dobrze zachowane, pochodzące z końca XIX w. ogrzewacze zbudowane z bogato dekorowanych kafli.

Obiekt można zobaczyć z zewnątrz.

oprac. Tadeusz Śledzikowski, OT NID w Krakowie, 04-05-2015 r.

Bibliografia

  • Decyzja o wpisie do rejestru zabytków nieruchomych willi przy ul. Krakowskiej 21 w Kalwarii Zebrzydowskiej, oprac. w WUOZ w Krakowie, Kraków 2008 r., Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: willa
  • Chronologia: 1898 - 1899
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Krakowska 21, Kalwaria Zebrzydowska
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. wadowicki, gmina Kalwaria Zebrzydowska - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy