Historia

Pierwsza ewangelicka kaplica w Jedlince – siedzibie właścicieli założonego w XVIII w. uzdrowiska (obecnie integralna część miasta Jedliny-Zdrój) została wybudowana w 1540 r.; w 1594 r. wzniesiono nowy kościół ewangelicki, który został przejęty przez katolików w 1654 r. W 1748 r. nowy zbór erwangelicki został ufundowany przez właścicielkę dóbr w Jedlince – Charlottę von Seher-Thoss; budynek ten, którego lokalizacja nie jest dokładnie znana, prawdodobnie w okolicach dzisiejszego Placu Zdrojowego – wzniesiony został w konstrukcji szkieletowej; groził zawaleniem już w 1840 r., co wpłynęło na podjęcie decyzji o budowie kolejnej świątyni. Grunt pod nowy kościół gmina ewangelicka pozyskała w 1855 r. W latach 1855-60 został opracowany projekt (autor projektu nieznany). Świątynię wybudowano w latach 1861-63. Przy budowie zatrudnieni byli wałbrzyszanie - budowniczowie bracia Silber oraz cieśla Mayer. Kościół wzniesiono jako bazylikę o cechach arkadowego stylu architektury berlińskiej, inspirowanego włoską architekturą romańską oraz architekturą gotycką. W 1863 r. wystawiono organy – dzieło organmistrza Theinerta ze Środy Śląskiej. W 1895 r. kościół wyposażono w nowy ołtarz i ambonę oraz wykonano polichromię wnętrza (autor: malarz Froemet z Lwowka Śląskiego). Po II wojnie światowej, do 1967-68 r. kościół był użytkowany przez gminę ewangelicką; w 1971-72 r. został przekazany konsystorzowi kościoła ewangelicko-augsburskiego. Budowla pozostawała wiele lat nieużytkowana, a część wyposażenia przekazano do innych kościołów. W 2001 r. świątynia została przekazana rzymskokatolickiej parafii pw. Trójcy Św. w Jedlinie-Zdroju; od 2002 r. prowadzony jest remont kapitalny budowli.

Opis

Dawny kościół ewangelicki usytuowany jest na lekkim wyniesieniu, po zachodniej stronie ul. Piastowskiej, wyznaczającej oś układu przestrzennego uzdrowiskowej części Jedliny-Zdroju. Jest to budowla nieorientowana, z partią prezbiterialną zwróconą ku północy. Bryła kościoła zakomponowana została addycyjnie. Korpus kościoła założony jest na rzucie prostokąta, nakryty dachem dwuspadowym nad nawą główną oraz dachami pulpitowymi ponad nawami bocznymi. Z bryły kościoła wyodrębniona została partia niższego od nawy głównej prezbiterium zamknietego apsydą. Od strony północnej do korpusu dostawiona została czworoboczna wieża nakryta strzelistym, ostrosłupowym hełmem. Elewacje kościoła są tynkowane, ze skromnym detalem architektonicznym w postaci arkadkowych fryzów. Otwory wejściowe oraz okna posiadają wykrój łuków pełnych. Wnętrze bazyliki jest trójnawowe z emporami, wspartymi na czworobocznych, masywnych filarach. Ponad nawami rozpięto stropy płaskie, przezbiterium oraz przyziemie wieży nakryte są sklepieniami krzyżowymi.

Zabytek dostępny.

Oprac. Bogna Oszczanowska, OT NID we Wrocławiu, 19.06.2017 r.