Kościół par. pw. Wniebowstąpienia Pańskiego, Jaszkotle
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół par. pw. Wniebowstąpienia Pańskiego

Jaszkotle

photo

Kościół parafialny pw. Wniebowstąpienia Pańskiego w Jaszkotlu jest przykładem gotyckiej świątyni wiejskiej, otoczonej warownym cmentarzem z k. XVI w.

Historia

Istnienie parafii w Jaszkotlu potwierdzone zostało w 1309 roku. Obecny kościół wzniesiony został w stylu gotyckim w 1473 r., o czym świadczy data i znak mistrza kamieniarskiego na zworniku sklepienia prezbiterium. Przejęty przez protestantów, ok. 1532 r. został przebudowany przez poszerzenie nawy oraz dobudowę od północy kruchty i kaplicy z emporą i lożą kolatorską. W 1653 r. kościół rekatolicyzowano i następnie zbarokizowano. Po 1723 r. nawę nakryto pseudosklepieniem zwierciadlanym, poszerzono otwory okienne nawy i prezbiterium, w wieży ponad zakrystią usytuowano lożę patronacką otwartą do prezbiterium oraz wzniesiono emporę organową i północną.

W l. 1891-92 świątynię poddano gruntownemu remontowi. Odnowiono wnętrze, odbudowano szczyt zachodni, wzniesiono kruchtę zachodnią w miejsce wcześniejszej. W 1934 r. przeprowadzono remont wieży, dachu i kruchty. W 1976 r. ponownie odnowiono wnętrze świątyni. W 1999 r. zawieszono na wieży dwa dzwony, po wzmocnieniu konstrukcji dźwigającej dzwon z 1642 roku.

Kościół otacza warowny cmentarz założony zapewne w k. XVI w., z murem przebudowanym i remontowanym w XVII-XVIII w. oraz w l. 1893-94.

Opis

Kościół usytuowany na skraju wsi, na cmentarzu otoczonym ceglanym murem kurtynowym z dwiema bramami, wyposażonym w pas strzelnic szczelinowych. Bramę pd.-zach. wieńczy attyka.

Kościół orientowany, murowany z cegły z użyciem zendrówki, oszkarpowany. Jednonawowy, założony na planie zbliżonym do kwadratu, z węższym, prosto zamkniętym prezbiterium i przylegającą do niego od północy zakrystią, ponad którą wznosi się czworoboczna wieża kryta ostrosłupowym hełmem, z lożą partonacką otwartą do prezbiterium. Przy północnej elewacji nawy prostokątna przybudówka mieszcząca kruchtę i kaplicę (mur. po 1532 r). Zachodnia elewacja nawy poprzedzona niewielką kruchtą (mur. w l. 1891-1892). Nawa, prezbiterium i kruchta zachodnia nakryte ceramicznymi dachami dwuspadowymi; przybudówka dachem pulpitowym. Szczyty nawy i prezbiterium dekorowane trzema blendami. Elewacje zwieńczone gzymsem, otwory okienne zamknięte półkoliście, ujęte tynkowymi obramieniami.

Wnętrze świątyni z jednoprzęsłowym prezbiterium przekrytym sklepieniem krzyżowo-żebrowym, ozdobionym gmerkiem i datą 1473 w zworniku. Nad nawą pseudosklepienie zwierciadlane, w zakrystii koleba, w kaplicy północnej. sklepienie krzyżowe o wyciągniętych szwach sklepiennych. Prezbiterium wydzielone z nawy półkolistym łukiem tęczowym; w prezbiterium późnogotyckie sakramentarium z k. XV wieku.

Wyposażenie kościoła głównie barokowe z ok. 1700 r.: ołtarz gł. z obrazami z l. 1876-77 (F. Plachetka); ołtarze boczne (w jednym obraz Biczowanie z pracowni M. L. Willmanna), ambona; chrzcielnica, konfesjonał. Ołtarz w kaplicy północnej. barokowy z ok. 1680 i 1706 r.; organy z 1891 r. (firma Schlag und Söhne ze Świdnicy); witraże w prezbiterium z 1901 r., w nawie z 1931 roku.

Zabytek dostępny.

Oprac. Beata Sebzda, OT NID we Wrocławiu, 24.10.2014 r.

Bibliografia

  • Degen K., Die Bau- und Kunstdenkmäler des Landkreises Breslau, Frankfurt am Main 1965, s. 114-119.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce. Seria Nowa, t. IV, z. 2 Województwo wrocławskie, Sobótka, Kąty Wrocławskie i okolice, pod red. J. Pokory i M. Zlata, Warszawa 1991, s. 26-30.
  • Lutsch H., Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, t. II, Die Kunstdenkmäler der Landkreise des Reg.-Bezirk Breslau, Breslau 1889, s. 442-443.
  • Małachowicz E., Średniowieczne budowle jednofilarowe na Śląsku. Prace Naukowe Instytutu Historii Architektury, Sztuki i Techniki Politechniki Wrocławskiej. Wrocław 1973, nr 7., s. 7-88.
  • Pilch J., Zabytki architektury Dolnego Śląska. Wrocław 1978, s. 88.
  • Pilch J., Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska. Warszawa 2005, s. 115-116.???
  • Rozpędowski J. Warowne kościoły w Jaszkotlu, Lutyni i Żórawinie. Zeszyty Naukowe Politechniki. Architektura. Wrocław 1957, s. 31-48.
  • Rozpędowski J. Kościoły warowne na Śląsku. Roczniki Sztuki Śląskiej. Wrocław 1968, r. VI, s. 54-97.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Warszawa 2006, s. 342.
 

 

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1473 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Jaszkotle
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. wrocławski, gmina Kąty Wrocławskie - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy