Historia

Zespół dworski w Jasionce istniał w XVIII wieku, co potwierdzają historyczne mapy, jednak jego metryka jest zapewne starsza. Obecny dwór w Jasionce został wybudowany pomiędzy 1816 a 1829 rokiem z inicjatywy Zofii Oborskiej, towarzyszki życia Ignacego Morskiego, właściciela miejscowości. Być może autorem tego obiektu był Fryderyk Baumnan. Wtedy także powstały przy nim ogrody w stylu krajobrazowym. W 1831 roku majątek Jasionka został zakupiony przez Ludwika Jędrzejowicza. W 1887 roku dwór został przebudowany i rozbudowany z inicjatywy ówczesnego właściciela Stanisława Jędrzejowicza według koncepcji Tadeusza Stryjeńskiego, jednego z największych architektów w krakowskich przełomu XIX i XX wieku. W rękach Jędrzejowiczów założenie w Jasionce pozostało do czasów reformy rolnej. Następnie było użytkowane przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną, ulokowano w nim wiele nowych budynków gospodarczych. W 1975 roku został wykonany przez Pracownie Konserwacji Zabytków oddział w Rzeszowie kapitalny remont dworu, podczas którego wymieniono stropy, ściany działowe na piętrze i stolarkę okienną, zmodernizowano schody na taras dolny i założono nowe tynki. Pracom poddano także spichlerz, w którym m.in. wymieniono stropy. Aż od lat 90. XX wieku, kiedy został sprzedany prywatnemu właścicielowi. Po remoncie funkcjonuje w nim hotel i restauracja.

Opis

Zespół położony jest we wschodniej części wsi, na płaskim terenie otoczonym zabudową gospodarczą po spółdzielni produkcyjnej, w pobliżu terenów lotniska. Od drogi krajowej nr 878 wiedzie do niego droga odbijająca na północny-wschód. Budynek dworu usytuowany jest frontem na południowy-wschód, na zakończeniu paradnego podjazdu z owalnym gazonem. Dwór eklektyczny po przebudowie zyskał rzut zbliżony do prostokąta, o nieregularnych traktach podłużnych. Cechą charakterystyczną dworu jest brak osiowości zarówno w rzucie jak i w bryle, skomponowanej z piętrowego korpusu, trzykondygnacyjnej wieży z dachem ostrosłupowym, parterowego aneksu a dachem płaskim i kilku nieregularnych przybudówek. Ściany dworu wymurowane są z cegły, obustronnie tynkowane, dachy pokryte blachą płaską. Elewacje dzielone są lizenami w wielkim porządku. Elewację frontową, dwukondygnacyjną, rozplanowano jako siedmioosiową, z trzyosiowym portykiem wgłębnym w środkowych trzech osiach i cofniętą środkową częścią na piętrze. Elewacja ogrodowa, o niejednolitej wysokości, z rytmami okien w dwóch poziomach przedzielona została na wysokości stropu  gzymsem międzykondygnacyjnym i rozrzeźbiona ramowym podziałem, pasami w tynku, obramieniami i blendami podokiennymi. Na boczną elewację, od południowego-wschodu składa się wysoka część – wieża z trzema niewielkimi, podłużnymi okienkami w dwóch poziomach i sterczynowym zwieńczeniem oraz parterowy aneks z rytmem trzech okien. Drugą elewację boczną rozplanowano jako pięcioosiową z rytmem arkad z dużymi, wielokwaterowymi przeszkleniami, archiwolty arkad wsparto na kanelowanych półkolumnach a pas parapetu poniżej arkad wypełniono ślepą balustradą. We wnętrzach zachowała się część historycznych polichromii.

Spichlerz usytuowany jest przy drodze dojazdowej do dworu. Wybudowany został na rzucie prostokąta, o prostopadłościennej bryle przykrytej dachem dwuspadowym, podpiwniczony, z dwoma kondygnacjami nadziemnymi i użytkowym poddaszem. Ściany wymurowane są z cegły, tynkowane od wewnątrz. Elewacje rozplanowano jako trójosiowe, w parterze z niskimi oknami zamkniętymi łukiem odcinkowym, na piętrze wysokimi zamkniętymi odcinkowo, w kondygnacji poddasza z okulusami. Skromną dekorację stanowią: gładko tynkowany wysunięty cokół i narożne filary, ceglane gzymsy kordonowe oraz obramienia okienne z nadokiennikami. Park zachował częściowo rozplanowanie oraz starodrzew z XIX i XX wieku w którym dominują gatunki liściaste: dąb szypułkowy, lipa drobnolistna i szerokolistna, grab pospolity a także platan klonolistny, iglicznia trójcierniowa.

Obiekt dostępny. W zespole działa kompleks konferencyjno-hotelowy.

Oprac. Barbara Potera, OT NID Rzeszów, 22.01.2019 r.