Funkcja czasowo wyłączona. Zapraszamy wkrótce.

Pozostałości cerkwi parafialnej pw. Zaśnięcia NMP, Jarosław
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Pozostałości cerkwi parafialnej pw. Zaśnięcia NMP

Jarosław

photo

Pozostałości cerkwi pw. Zaśnięcia NMP, są najstarszym architektonicznym świadkiem historii jarosławskiej parafii grekokatolickiej. Są dokumentem miejsca istniejącej przez wieki świątyni oraz śladem po równie starym cmentarzu. W jej wnętrzu zachowały się malowidła ścienne.

Historia

Najstarsza znana informacja o cerkwi w tym miejscu pochodzi z 1520 roku. W XVII w. wybudowano murowaną cerkiew. Do 1766 r. pełniła ona funkcję świątyni parafialnej. Po zaborach została przejęta przez Austriaków i w 1789 r. zamieniona na prochownię, a następnie wystawiona na sprzedaż. Odkupiona przez grekokatolików w 1791 r. Wykonano wówczas remont zachowanego prezbiterium cerkwi, z przeznaczeniem na kaplicę. Jeszcze do l. 50. XX w. do obecnie istniejącego prezbiterium dostawiony był od zach. nieduży murowany przedsionek, kryty dwuspadowym dachem. Budowla była dewastowana po II wojnie światowej. W 1956 r. zapadła decyzja o jej rozbiórce, która dzięki protestowi mieszkańców została wstrzymana. Mimo to został rozebrany przedsionek oraz kopuła. W l. 1957-58 przeprowadzono remont budowli - założono nowe tynki zewnętrzne, uzupełnione wewnętrzne, odbudowano kopułę, pokrywając ją gontem, a latarnię blachą. Wymieniono stolarkę drzwiową i okienną. Nie zdecydowano się na odtworzenie stropu/sklepienia. Pozostałości cerkwi przekazano w użytkowanie Stowarzyszeniu Miłośników Jarosławia. W l. 2007-2008 budowlę, będącą własnością miasta, wyremontowano - m.in. wymieniono pokrycie na blachę miedzianą. Wokół cerkwi znajdował się cmentarz, niestety nagrobki były niszczone po zakończeniu II wojny światowej, a pozostałe ostatecznie zasypane w 1954 r.

Opis

Pozostałości cerkwi znajdują się w pd. cz. niewielkiego parku miejskiego im. Czesławy Puzon ps. Baśka, położonego w niedalekim sąsiedztwie od zespołu staromiejskiego, na wsch. od ul. Kraszewskiego. Budowla posiada cechy barokowe. Założona na planie zbliżonym do kwadratu. Bryła przysadzista, z kryptą grzebalną; składająca się sześcianu przyziemia, wspartego parą przypór od pd., przechodzącego w górnej, niższej, kondygnacji w bryłę na planie kwadratu o ściętych narożnikach. Całość przekryta wysokim hełmem zwieńczonym latarnią; budowla pokryta blachą miedzianą. Brak elewacji frontowej. Prezbiterium cerkwi zostało wymurowane z cegły i obustronnie otynkowane. W elewacji zach. zarysowana arkada, która pierwotnie była otwarta na nawę. Obecnie na osi otwór drzwiowy, a nad nim niewielki okienny. Przyziemie elewacji pd. i pn. zwieńczone gzymsem; elewacji wsch. belkowaniem. Zaokrąglone narożniki elewacji wsch. ramowane parami zdwojonych pilastrów. Górna kondygnacja budowli o podziale ramowym, zwieńczona profilowanym gzymsem. Od pd., pn., wsch., na osi rozglifione, zamknięte odcinkowo otwory okienne. Partia ścian przyziemia wnętrza zwieńczona belkowaniem, podtrzymywanym zdwojonymi pilastrami w narożach. Żagielki nieistniejącej kopuły wyznaczają boczne arkady z oknami. Ściany prezbiterium ozdobione zostały malarstwem ściennym o cechach iluzjonistycznych. W przyziemiu ze scenami Siedmiu Sakramentów, w arkadach okna flankują tonda z wizerunkami proroków, a na żagielkach przedstawiono ewangelistów.

Dostęp do zabytku ograniczony. Obiekt dostępny z zewnątrz. Ewentualna możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym.

Oprac. Bartosz Podubny, OT NID w Rzeszowie, 27-04-2015 r.

Bibliografia

  • Mołoń E., J. Styrna-Nawrocka, Cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w Jarosławiu - Uspinnia Preczystoi Diwy Mariji „Rocznik Stowarzyszenia Miłośników Jarosławia” 2011-2012, t. XIX, nr 2.
  • Prach B., Myłoserdia Dweri. Sanktuarium maryjne w Jarosławiu, Warszawa 1996.
  • Sobocki W., Roboty konserwatorskie na obiektach dużej architektury pow. Jarosławskiego w latach 1958-1960 „Rocznik Stowarzyszenia Miłośników Jarosławia” 1961, t. 2.
  • Zięba Z., Jarosławskie cmentarze, Jarosław 2008.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: cerkiew
  • Chronologia: XVII w. (?)
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Cz. Puzon ps. Baśka , Jarosław
  • Lokalizacja: woj. podkarpackie, pow. jarosławski, gmina Jarosław (gm. miejska)
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy