Funkcja czasowo wyłączona. Zapraszamy wkrótce.

d. gmach Stowarzyszenia Rzemieślników Chrześcijańskich Gwiazda, Jarosław
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

d. gmach Stowarzyszenia Rzemieślników Chrześcijańskich Gwiazda

Jarosław

photo

Gmach stanowi świadectwo działalności w Jarosławiu Wydziału „Gwiazdy - Stowarzyszenia Rękodzielników Chrześcijańskich pod opieką św. Józefa” zaprojektowanego i wzniesionego przez miejscowych budowniczych.

Historia

Gmach wzniesiony został w 1903 r. staraniem jarosławskich rzemieślników – członków „Gwiazdy – Stowarzyszenia Rękodzielników Chrześcijańskich pod opieką św. Józefa”, prowadzącego działalność oświatową, kulturalną i charytatywną od 1887 r. Siedzibę wzniesiono dopiero po piętnastu latach działalności, na gruncie ofiarowanym stowarzyszeniu przez gminę miejską, staraniem prężnie działającego ks. dr Mateusza Czopora. Światły ksiądz, aktywny radny i nauczyciel łaciny w miejscowym gimnazjum funkcję prezesa objął w 1902 r., dbając o chrześcijański charakter stowarzyszenia, i sprawował ją do 1907 r. Projekt gmachu sporządzony przez Jana Bigo został zrealizowany w kilka miesięcy przez firmę budowlaną Wojciecha Kaczmarskiego i Józefa Zająca z Jarosławia. 11 października 1903 r. odbyło się jego uroczyste poświęcenie. W 1939 r. stowarzyszenie zaprzestało działalności. Po wojnie w budynku „Gwiazdy” umieszczono siedzibę Spółdzielni Krawieckiej „Jedność”. W k. lat 90. XX w. został wyremontowany z przeznaczeniem na potrzeby edukacyjne Państwowej Wyższej Szkoły Techniczno-Ekonomicznej im. ks. Bronisława Markiewicza w Jarosławiu. Od 2010 r. budynek jest użytkowany przez Powiatowe Ognisko Baletowe.

Opis

Gmach usytuowany jest w narożu pierzei pd. ul. Franciszkańskiej, na skarpie miejskiej – linii przebiegu dawnych obwarowań miejskich, bezpośrednio przy placu handlowym za Miejską Wiatą Targową. Jest to budynek o zróżnicowanej wysokościowo bryle, z niższą, narożną partią wejściową oraz zasadniczą bryłą mieszczącą salę widowiskową. Jednokondygnacyjny od strony ul. Franciszkańskiej i dwukondygnacyjny od strony skarpy, kryty dachem wielospadowym. Murowany z cegły i otynkowany. Założony został na rzucie zbliżonym do prostokąta ze ściętym narożnikiem od pd.-wsch., w którym zlokalizowano główne wejście do gmachu. Zwieńczenie skośnej ścianki stanowi szczyt w formie aediculi z figurą św. Józefa – patrona stowarzyszenia – podbudowany płycinową attyką z napisem „Gwiazda”. Wejściową partię budynku – westybul – doświetlono jednym oknem od zach. i jednym od pd. W elewacji pd., przy której zlokalizowano schody, wprowadzono kolejne okno.  Elewację zachodnią, czteroosiową, na niskim cokole rozczłonkowano wysokimi, półkoliście zamkniętymi oknami z kluczem na osi i gzymsem rozciągającym się na wysokości ślemienia. Naroża budynku ujęto pilastrami wspierającymi fryz kostkowy i mocno wysunięty gzyms wieńczący. Elewację wschodnią przepruto oknami w ośmiu osiach oraz wejściem w drugiej osi od pd.

Układ wnętrza jest dwudzielny. Wejście w narożu prowadzi do przedsionka  połączonego z obszerną salą widowiskową z balkonem na ścianie pd. oraz pomieszczeniami zaplecza usytuowanymi w części wsch. Dolną kondygnację dostępną od strony skarpy zajmują mniejsze sale rozdzielone centralnie klatką schodową prowadzącą do hallu przed salą widowiskową.

Zabytek dostępny. Możliwość oglądania wnętrza po uzgodnieniu z właścicielem.

Opr. Jadwiga Stęchły, NID OT w Rzeszowie, 12-03-2018 r.

Bibliografia

  • [B. aut.], Jubileusz Gwiazdy (w:) Nowa Gazeta Jarosławska, Nr 21, 1912 r., s. 1-2.
  • Karta ewidencyjna, Budynek Stowarzyszenia Rzemieślników „Gwiazda”, oprac. Jurjewicz H., 1993 r., Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków z siedzibą w Przemyślu.
  • Gosztyła M., Jagieła B., Dudzik I., Architektura Galicji w dobie autonomii na przykładzie Jarosławia, Rzeszów 2013, s. 211-215.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek użyteczności publicznej
  • Chronologia: 1903 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Franciszkańska 2, Jarosław
  • Lokalizacja: woj. podkarpackie, pow. jarosławski, gmina Jarosław (gm. miejska)
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy