Wokół obiektu odkryto pochówki skazańców i elementy wyposażenia szu-bienicy, co potwierdza, znane do tej pory głównie z opisów, praktyki katowskie. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że archeologom i antropologom udało się zidentyfikować groby kon-kretnych osób, które straciły życie w wyniku zbiorowej egzekucji przeprowadzonej w  1701 roku.

Usytułowanie i opis

Stanowisko położone jest na wzniesieniu zwanym Straconką (Galgenberg), około 55 m na północny wschód od drogi między Miłkowem a Ścięgnami, około 63 m na północny zachód od bocznej drodze prowadzącej do zakładu przemysłowego. Właściwa przynależność admini-stracyjna reliktów szubienicy to Ścięgny.

Szubienicę na planie koła o średnicy 4,9-5,2 m zbudowano z granitowych i piaskowcowych  ciosów uzupełnionych drobniejszymi kamiennymi otoczakami. Zachowana wysokość muru wynosi ok. 2 m, jego grubość od 0,8-0,9 m. Na koronie muru widoczne są trzy filary o wyso-kości ok. 2 m, nas których rozpięte były poziome belki egzekucyjne. Wejście do wnętrza szu-bienicy prowadzi od strony południowo-zachodniej. Obiekt jest w złym stanie technicznym. 

Historia

W 1654 roku właściciel Miłkowa, baron Carl Heinrich von Zierotin odkupił od miasta Jelenia Góra prawo sądownictwa kryminalnego dla swoich dóbr w Miłkowie, Głębocku, Ścięgnach i Karpaczu. Zachowaną do dzisiaj szubienicę wzniesiono w 1677 roku. Wcześniejsze miejsce straceń było zlokalizowane na wzniesieniu, które znajduje się na północ od Straconki. Trudno stwierdzić ilu skazańców straciło życie na szubienicy w Miłkowie (Ścięgnach). Na pewno za-chowały się dokumenty o kilku egzekucjach, w tym jednej zbiorowej. W październiku 1701 roku dokonano egzekucji czteroosobowej rodziny Exnerów: ojca, matki, syna i córki. Zgodnie z wyrokiem sądu córka Exnerów, Rosina oraz jej brat Georg za morderstwo noworodka i kazirodztwo zostali ścięci mieczem. Rodziców Exnerów, Marię i Georga również ścięto i dodatkowo przebito kołkami. W trakcie badań archeologicznych prawdopodobnie udało się odkryć pochówki tych osób. 

Nic nie wiemy o remontach szubienicy w Miłkowie (Ścięgnach). W latach 30. XX wieku po-dejmowano wielokrotnie próby pozyskania funduszy na remont zabytku, który był wówczas atrakcją turystyczną. Remont nigdy nie został przeprowadzony.

Stan i wyniki badań

Badania archeologiczne reliktów szubienicy i jej otoczenia w latach 2007, 2008 i 2009 prowa-dzili Marcin Paternoga, Krzysztof Grenda, Honorata Rutka i Daniel Wojtucki. Przebadano wnętrze obiektu, gdzie znaleziono kości dwóch rąk, fragmenty ceramiki i brązowy guzik. Wo-kół szubienicy odkryto 7 grobów, w których pochowano 9 osób. Wśród nich znajdowały się dwa podwójne pochówki kobieta–mężczyzna. Badacze przypuszczają, że w podwójnych gro-bach pochowano członków rodziny Exnerów, których ścięto w 1701 roku, po czym serca dwojga skazańców przebito kołkami. Na wysokości żeber dwóch szkieletów znalezionych w podwójnym grobie odkryto rdzawe przebarwienia, które mogły powstać od okutych żelazem kołków. Szkielety były pozbawione czaszek lub czaszki były wyraźnie przesunięte w stosunku do korpusu, co sugeruje ścięcie skazańców. W grobach zlokalizowanych wokół szubienicy znaleziono pozostałości elementów ubioru takich jak zapięcia koszul, fragmenty obuwia, nity, ale także cybuch fajki i gwoździe.

Zabytek jest dostępny.

Oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 30.11.2018 r.