kaplica pw. św. Leonarda, Grzebsk
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kaplica pw. św. Leonarda

Grzebsk

photo

Kaplica jest cennym przykładem sakralnego budownictwa ludowego z XVIII w. Stanowi relikt tradycyjnej sztuki ciesielskiej i kultury materialnej regionu. 

Historia

Grzebsk to jeden z najstarszych grodów na Mazowszu, wzmiankowany po raz pierwszy już w tzw. falsyfikacie mogileńskim z 1065 r. pod nazwą Grebesco. Z tego okresu zachowało się do dnia dzisiejszego grodzisko pierścieniowate o średnicy ok. 65 m, usytuowane w widłach rzeki Orzyc datowane na X-XI stulecie. Właśnie w jego pobliżu, na północny zachód od kopca, w XVIII w. zbudowano kaplicę p.w. św. Leonarda. Od momentu swojego powstania była ona gruntownie remontowana jedynie raz – w latach 1980-1982. Również wówczas wykonano istniejące do dzisiaj ogrodzenie.

Opis

Kaplica zlokalizowany jest w północnej części wsi, poza zabudową miejscowości, na północny-zachód od grodziska, ok. 1 km na północny-wschód od kościoła parafialnego. Teren wokół obiektu ogrodzony jest ośmiokątnym płotem sztachetowym osadzonym na cementowym fundamencie. Wejście na teren przykapliczny prowadzi od strony południowej przez dwuskrzydłową bramę. W obrębie otoczenia od strony południowej znajdują się okazy starodrzewa.

Kaplica usytuowana jest południkowo, prezbiterium w kierunku północnym. Zbudowana została w konstrukcji zrębowej wzmocnionej lisicami, na kamiennym fundamencie, ze ścianami zewnętrznymi oszalowanymi pionowymi deskami, z oblistwowaniem. Rozplanowana została na rzucie wydłużonego ośmioboku. Niskie ściany nakryte zostały ośmiopołaciowym dachem krokwiowym pokrytym blachą. Na kalenicy w części południowej umieszczona jest wieżyczka na sygnaturkę z cebulastym hełmem zwieńczonym krzyżem. Wnętrze salowe, jednoprzestrzenne, przekryte stropem płaskim (nadsiębitka). Ściany pokryte zostały farbą olejną. Wyposażenie wnętrza kaplicy stanowi neobarokowy ołtarz główny z obrazem św. Leonarda stanowiący pierwotnie wyposażenie kościoła św. Leonarda usytuowanego w centrum wsi.

Obiekt dostępny po uprzednim umówieniu się z proboszczem parafii w Grzebsku.

Oprac. Jerzy Szałygin, OT NID w Warszawie, 25.01.2019 r.

Bibliografia

  • Grzebsk. Drewniana kaplica p.w. św. Leonarda, za: http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/31796,grzebsk-drewniana-kaplica-p-w--sw--leonarda.html

  • Grzebsk – kaplica p.w. św. Leonarda, za: http://www.drewnianemazowsze.pl/grzebsk-kaplica/

  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1881, t. 2, s. 888.

  • Karty ewidencyjne zabytków architektury i budownictwa, tzw. biała: Kaplica p.w. Św. Leonarda, oprac. Halina Lisińska, 1995, tzw. zielona: Kaplica Św. Leonarda, oprac. J. Sułek, 1966.

  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, T. X, Woj. mazowieckie, z. 9, Mława i okolice, Warszawa 1985.

  • J. Wiśniewski, J. Szałygin, Materiały do katalogu drewnianego budownictwa sakralnego na Mazowszu, Mazowsze nr 3/94, s. 33.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: pocz. XVIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Grzebsk
  • Lokalizacja: woj. mazowieckie, pow. mławski, gmina Wieczfnia Kościelna
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy