Cerkiew unicka, ob. kościół pw. Wniebowzięcia NMP, Koryciny
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Cerkiew unicka, ob. kościół pw. Wniebowzięcia NMP

Koryciny

photo

Jedna z najstarszych drewnianych cerkwi unickich na Podlasiu. Odznacza się nietypową, rozczłonkowaną bryłą o trójbocznie zamkniętej partii frontowej, prezbiterium na rzucie trójkąta i dwóch zakrystiach nadających rzutowi świątyni kształt krzyża. Jest dobrym przykładem połączenia tradycji wschodnich (trójdzielność) i zachodnich (przekrycie całego korpusu wspólnym dachem) w architekturze świątyń unickich na Podlasiu.

Historia

Data powstania parafii w Grodzisku jest nieznana. Prawdopodobnie jej początki sięgają 2. poł. XVI w. lub 1. poł. XVII w. Obecna cerkiew została ufundowana około 1709 r. przez Marka Antoniego hr. Butlera, starostę preńskiego i drohickiego. Świątynia była prawdopodobnie przebudowywana, daty wcześniejszych remontów nie są ustalone; w XX w. był remontowana w latach 1924-26, 1956-57, 1964. W 1839 r., po kasacie unii brzeskiej, przekształcona na cerkiew prawosławną. Po wybudowaniu w latach 1887-1891 nowej murowanej cerkwi, zamknięta. W 1918 r. oddana katolikom, od 1923 r. siedziba parafii rzymskokatolickiej. Od 1990 r. nieużytkowana, siedziba parafii przeniesiona do nowego, murowanego kościoła. W 2015 r. świątynia wraz z dzwonnicą został przeniesiony do wsi Koryciny na teren Gospodarstwa Agroturystycznego Ziołowy Zakątek. 2 lipca 2016 r. w Korycinach odbyło się pobłogosławienie kaplicy pw. Matki Bożej Jagodnej.

Opis

Cerkiew pierwotnie usytuowana była w północnej części wsi Grodzisk przy ul. 22 Lipca, na cmentarzu przycerkiewnym ogrodzonym betonowym parkanem, w sąsiedztwie dzwonnicy. Obecnie znajduje sie na terenie Podlaskiego Ogrodu Botanicznego "Ziołowy Zakątek" tuż przy Ogrodzie Biblijnym i w niedalekiej odległości od Rosarium.

Przykład drewnianej architektury unickiej z okresu baroku, bez wyraźnych cech stylowych.

Korpus główny na rzucie prostokąta o trójbocznie ukształtowanej partii wejściowej; prezbiterium węższe, prostokątne, zamknięte dwubocznie, oflankowane dwiema zakrystiami. Nad korpusem głównym dach pięciospadowy zwieńczony sygnaturką, nad prezbiterium trójspadowy. Zakrystie kryte dachami pulpitowymi. Budynek w konstrukcji zrębowej wzmocnionej dwoma murowanymi słupami w dłuższych elewacjach. Ściany szalowane pionowo z listwowaniem. Dachy i sygnaturka kryte blachą. Strop i podłoga drewniane. Stolarka okienna i drzwiowa drewniana; okna ościeżnicowe wielokwaterowe, w profilowanych opaskach; drzwi klepkowe.

Wnętrze podzielone słupami na trzy nawy, przekryte płaskim stropem; nad prezbiterium pozorne sklepienie o przekroju łuku koszowego. Nad wejściem chór muzyczny w formie balkonu wspartego na dwóch słupach; pod nim wydzielone dwie lokalności (składziki). Zachowany drewniany ołtarz główny z około 1700 r., barokowy.

Kaplica po relokacji zastała odrestaurowana, wyposażana, otoczona pięknym ogrodem i solidnym parkanem. Z głównego ołtarza na wiernych spogląda Matka Boża Jagodna, uznawana za patronkę zbieraczy ziół.

Obiekt znajduje się na terenie Podlaskiego Ogródu Ziołowego. Zwiedzanie możliwe jest po zakupieniu biletu wstepu do ogrodu. Msze święte odbywają się w każdą sobotę o 19.30.

Oprac. Aneta Kułak, OT NID w Białymstoku, 19.08.2014 r. Aktualizacja Grzegorz Urbański NID, 02.09.2019 r.

Bibliografia

  • Jaszczołt T., Gmina Grodzisk k. Siemiatycz. Dzieje ziemi i mieszkańców, Grodzisk 2004, str. 76-91.
  • Diecezja Drohiczyńska. Spis parafii i duchowieństwa 2004, red. Z. Rostkowski, Drohiczyn 2004, str. 190-193.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. XII, Województwo białostockie, red. M. Kałamajska-Saeed, z. 1, Siemiatycze, Drohiczyn i okolice, oprac. M. Kałamajska-Saeed, Warszawa 1996, str. 30-32, il. 59, 61, 62.
  • https://ziolowyzakatek.pl/Atrakcje-turystyczne/Zabytkowy-Kosciol,7, 2019-09-02
  • https://drohiczynska.pl/aktualnosci/kaplica-matki-bozej-jagodnej-w-korycinach/, 2019-09-02

Informacje ogólne

  • Rodzaj: cerkiew
  • Chronologia: 1709 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Koryciny
  • Lokalizacja: woj. podlaskie, pow. siemiatycki, gmina Grodzisk
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy