Zamek, Gozdów
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Ruiny jednego z nielicznych zachowanych w Wielkopolsce zamków obronnych, fundowanych przez króla Kazimierza Wielkiego. Miejsce związane z szeregiem wydarzeń historycznych i współczesna atrakcja turystyczna.

Historia

Zamek w Kole, zgodnie z zapisem w kronice Jana Długosza, założony został przez Kazimierza Wielkiego przed lokacją samego miasta, a więc przed 1362 rokiem. Do jego budowy zapewne włączono konstrukcję wcześniejszej, bo pochodzącej z pocz. XIV w. prostopadłościennej mieszkalno-obronnej wieży-donżonu otoczonej fortyfikacjami drewnianymi. W XV w. ukończono zachowaną do dziś częściowo wieżę-stołp. Jako potencjalnych fundatorów tej wcześniejszej budowli obronnej rozpatruje się Bolesława Pobożnego, Henryka III głogowskiego, Wacława II lub Władysława Łokietka. Zamek kolski pełnił ważną funkcję obronną przy drodze prowadzącej do Łęczycy, był siedzibą starostów, miejscem narad wojennych w czasie wojny z zakonem krzyżackim w 1410 roku. W latach 1476-1481 stanowił rezydencję księżny sochaczewskiej Anny. W tym okresie również zaczął podupadać na znaczeniu. W 1513 r. przebywał tu Zygmunt Stary. W 1655 r. został zajęty przez wojska szwedzkie. W XVIII w. z nadania Augusta III zamek przeszedł w ręce bernardynów, którzy usiłowali na drodze rozbiórki pozyskać z niego materiał na budowę klasztoru, co okazało się utrudnione ze względu na mocno wiążącą cegły zaprawę. Proceder rozbierania murów kontynuowany był w XIX i na pocz. XX w. przez okolicznych mieszkańców aż do końca II wojny światowej, po której zabezpieczono mury. Równolegle do rozbiórek proces podmywania fundamentów przez wylewającą Wartę doprowadził ostatecznie do zawalenia się ściany wschodniej i wschodniej odcinków ścian północnej i południowej.

Opis

Zamek usytuowany jest na zachodnim brzegu Warty, na terenie obecnej wsi Gozdów. Wzniesiony został z cegły na kamiennych fundamentach na planie prostokąta o boku dłuższym równoległym do rzeki, z cylindryczną wieżą typu stołp osadzoną na czworobocznej podstawie w południowo-zachodnim narożniku budynku. Ściana zachodnia ze szkarpami zachowana na całej długości, ściany północna i południowa - jedynie częściowo. Część wschodnia zamku uległa zawaleniu na skutek podmycia jej fundamentów przez wylewającą poza swoje koryto Wartę. Wieża posiada 2 kondygnacje oraz podziemną piwnicę o funkcjach więziennych. Brama wjazdowa do zamku zlokalizowana była w jego południowo-wschodniej ścianie, w obecnej chwili zachowane są jedynie jej umocnienia. Przy ścianie północno-zachodniej odkryto kamienne fundamenty przylegającej do niej dobudówki o nierozpoznanej funkcji.

Obiekt dostępny dla zwiedzających.

Oprac. Tomasz Łuczak, 31.10.2014 r.

Bibliografia

  • Guerquin Bohdan, Zamki w Polsce, Warszawa 1974, s. 155.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 5, Woj. wielkopolskie, red. Ruszczyńska Teresa, Sławska Aniela, z. 8, Pow. kolski, opr. Rutkowska J., Warszawa 1968.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: zamek
  • Chronologia: przed 1362 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Gozdów
  • Lokalizacja: woj. wielkopolskie, pow. kolski, gmina Kościelec
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy