Zespół kościoła par. pw. św. Stanisława Biskupa, Górecko Kościelne
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Zespół kościoła par. pw. św. Stanisława Biskupa

Górecko Kościelne

photo

Kościół, wzniesiony w 1768 r. z fundacji Jana Jakuba Zamoyskiego, jest interesującym przykładem drewnianego budownictwa sakralnego. Wraz z współczesną mu murowaną dzwonnicą i ogrodzeniem, sąsiadującym cmentarzem grzebalnym oraz drewnianymi kaplicami związanymi z kultem św. Stanisława Bpa tworzy bardzo interesujący zespół architektoniczny osadzony w krajobrazie o wysokich walorach przyrodniczych.

Historia

Górecko kościelne to dawna osada leśna (zw. Hutą lub Wolą Górecką) wchodząca w skład dóbr szczebrzeskich, należących od 1593 r. do Jana Zamoyskiego, hetmana wielkiego koronnego. Wg tradycji 7 października 1648 r. objawił się tu św. Stanisław Biskup i Męczennik Na miejscu objawienia wzniesiono najpierw drewnianą kapliczkę, a w 1668 r. Marcin Zamoyski, podstoli lwowski, późniejszy podskarbi wielki koronny, jako wotum dziękczynne za zwycięstwo w bitwie pod Chocimiem ufundował drewniany kościół, dwie kaplice poświęcone kultowi św. Stanisława oraz niewielki klasztor, gdzie osadził zakonników franciszkańskich, którzy administrowali parafią do kasaty klasztoru w 1864 roku. Obecny kościół (w miejsce poprzedniego zniszczonego przez Szwedów) został zbudowany z fundacji Jana Jakuba Zamoyskiego w 1768 roku, konsekrowany w 1778. Współcześnie z kościołem wzniesiono murowaną dzwonnicę i ogrodzenie z kapliczkami. W latach 1897-98 kościół przedłużono o 8 m w kierunku północnym i dodano mu nową wieżę. Podczas remontu w 1927 r. wnętrze pokryto boazerią i wymieniono szalunek zewnętrzny, w 1975 r. pierwotne gontowe pokrycie dachu zmieniono na blachę. Po raz ostatni wymiana pokrycia dachu i szalunku nastąpiła w latach 2007-2010.

Opis

Zespół kościelny położony w centralnej części wsi, naprzeciwko cmentarza grzebalnego. Kościół o cechach barokowych, pseudobazylikowy, prezbiterium zwrócony na południe. Wzniesiony na wydłużonym planie składającym się z trójnawowego korpusu i węższego, zamkniętego trójbocznie prezbiterium, do boków którego przylega zakrystia od wschodu i skarbczyk od zachodu. Kościół zbudowany z drewna modrzewiowego w konstrukcji wieńcowej, obustronnie oszalowany, posadowiony na podmurówce. Nawa główna oddzielona od bocznych drewnianymi słupami, pomiędzy którymi rozpięte arkady. Wnętrze nakryte pozornymi sklepieniami kolebkowymi założonymi na tej samej wysokości w nawie głównej i prezbiterium oraz nieco niżej w nawach bocznych. Korpus nawowy nakryty dachem dwuspadowym, z wtopioną od północy czworoboczną wieżą i wieżyczką na sygnaturkę od południa, nakrytymi barokizującymi hełmami; nad prezbiterium dach nieco niższy, dwuspadowy, zamknięty trójpołaciowo; nad zakrystią i skarbcem daszki dwupołaciowe - wszystkie pokryte blachą. Elewacja frontowa jednoosiowa, z bogato zdobionym portalem snycerskiej roboty (zapewne z k. XIX w.), nad którym okno, a powyżej wieża z bliźniaczymi otworami dzwonowymi z żaluzjami. Elewacje boczne ukształtowane analogiczne, z pięcioma regularnie rozmieszczonymi, prostokątnymi otworami okiennymi oraz drzwiowymi w drugim prześle od południa. Szalunek ścian wykonany współcześnie na wzór dawnego - deski układane pionowo, z listwowaniem na łączeniach, pod okapem szeroka, profilowana podbitka w imitująca gzyms wieńczący. Wewnątrz jednolite wyposażenie rokokowe z 2. poł. XVIII w. (ołtarze, ambona, chrzcielnica) wykonane przez snycerzy Jana i Jakuba Maucherów. Dzwonnica usytuowana w murze ogrodzenia, parawanowa, z trzema arkadowymi otworami na dzwony w górnej kondygnacji oraz bramą i furtką w dolnej. Murowana z kamienia, otynkowana, nakryta daszkiem czterospadowym pod blachą. Elewacje rozczłonkowane lizenami i gzymsami, od frontu data „1787”. Wokół cmentarza murowane ogrodzenie z czterema kapliczkami w narożach. Na cmentarzu kościelnym figury kamienne: rokokowa św. Jana Nepomucena (XVIII w.) oraz ludowe Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej (XIX w.)

Obiekt dostępny dla zwiedzających z zewnątrz oraz wewnątrz po uzgodnieniu.

Oprac. Bożena Stanek-Lebioda, OT NID w Lublinie, 03-11-2015 r.

Bibliografia

  • Górak J., Kościoły drewniane Zamojszczyzny, Zamość 1986, s. 43-45.
  • Grzelachowski S., Sanktuarium w puszczy, „Spotkania z Zabytkami, 2002, nr 7, s. 23-25.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. VIII: Województwo lubelskie, z. 3: Powiat biłgorajski, oprac. Kwiczala M., Szczepkowska K., R. Brykowski R., Warszawa 1960, s. 10-13.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1768 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Górecko Kościelne
  • Lokalizacja: woj. lubelskie, pow. biłgorajski, gmina Józefów - obszar wiejski
  • Właściciel praw autorskich do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy