Stacja kolejowa, Góra
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Stacja kolejowa w miejscowości Góra położona przy linii kolejowej z Jarocina przez Jaraczewo do Gostynia jest przykładem ciekawego obiektu kolejowego, któremu nadano historyzujące formy. Obiekt zbudowany w 1898 roku zachował swą formę z okresu powstania oraz częściowo wyposażenie.

Historia

W XIX wieku budowa wielu linii kolejowych odbywała się staraniem i dzięki środkom przedsiębiorców prywatnych, gdyż skarb państwa nie był w stanie ponosić ogromnych kosztów budowy infrastruktury kolejowej. W 1879 roku zrodził się w kręgach przedsiębiorców leszczyńskich pomysł wybudowania na trasie Leszno-Jarocin kolejki wąskotorowej o prześwicie 1,0 m, nazwanej przez projektodawcę parowym tramwajem. Projekt ten przez władze państwowe nie został jednakże zaakceptowany. Sprawa budowy takiej linii powróciła w połowie lat 90. XIX wieku. W tym czasie, w 1879 roku dobiegł końca w Prusach proces upaństwowienia kolei przez jej wykup z rąk prywatnych ze środków budżetu państwa. Możliwe to się stało dzięki wpłatom środków z kontrybucji francuskiej po wojnie prusko-francuskiej (1870-71). Pieniądze te dały możliwość na rozbudowę istniejącej sieci kolejowej także poprzez system kolei bocznych. Decyzje o budowie linii z Jarocina, przez Górę, Jaraczewo, Gostyń, Krzemieniewo do Leszna oraz z Leszna przez Krotoszyn do Ostrowa jako linii normalnotorowych podjęto w kwietniu 1884 roku. Oddanie obydwu jednotorowych linii miało miejsce 1 października 1888 roku. W 1887 roku w wyniku reformy administracyjnej powstały powiaty jarociński i gostyński. Wybudowanie linii z Jarocina do Leszna pozwoliło na połączenie miast powiatowych koleją. W następnych latach wybudowano nowe budynki stacyjne, między innymi w Górze. Budynek stacyjny zbudowano w 1898 roku. Obecnie linia jest z Jarocina do Gostynia jest nieczynna…

- oddanie do użytku linii kolejowej z Jarocina przez Górę, Gostyń do Leszna w 1888 roku

- budowa stacji kolejowej w Górze w 1898 roku

Opis

Góra, to wieś położona na terenie gm. Jaraczewo, w odległości 10 km na zachód od Jarocina, przy szlaku komunikacyjnym z Jarocina przez Jaraczewo do Gostynia. Równolegle do szosy, 2 km na południe od wsi i założenia pałacowo-parkowo-folwarcznego przebiega linia kolejowa. Stacja kolejowa usytuowana została po północnej stronie torowiska.

Obiekt zbudowany został z cegły ceramicznej, na zewnątrz oblicowany czerwoną klinkierową licówką. Detal architektoniczny utworzony został z ciemnej glazurowanej cegły (strefa podokienna piętra korpusu i wieży) oraz z klinkierowych kształtek. Rzut budynku rozczłonowany, jest sumą czterech prostokątów. Część środkowa poprzedzona jest od północy ryzalitem. Od wschodu i zachodu przylegają do niej symetrycznie dwa prostokątne skrzydła. Wnętrze skrzydeł bocznych w układzie jednotraktowym, a część środkowa - trójtraktowa. Bryła obiektu rozczłonowana o różnych wysokościach. Część środkowa nakryta dachem czterospadowym (namiotowym). Wieża wtopiona w ryzalit, o trzech kondygnacjach, nakryta jest hełmem w kształcie wysokiego dachu ośmiopołaciowego, z krótką kalenicą, ozdobionym ażurowym grzebieniem. Skrzydła zachodnie i wschodnie posiadają dachy dwuspadowe z lukarnami i oknami powiekowymi. Od południa, do skrzydła wschodniego przylega drewniany ganek zwieńczony pulpitowym dachem. Pozostałe dachy korpusu głównego, wieży, poczekalni i magazynu towarowego pokryte są łupkiem na deskowaniu. Otwory okienne o formie stojących prostokątów. Drzwi zewnętrzne, oprócz drzwi do nastawni przekryte odcinkowo ze ślemieniem i wysokim przeszklonym nadświetlem, dwuskrzydłowe. Główne wejście na osi, prowadzi od północy do hallu kasowego, z którego wchodzi się do poczekalni i dalej przez ganek na peron. W płd.-zach. narożu hallu kasowego znajduje się kasa i biuro stacji. Na piętrze korpusu znajdowało się mieszkanie zawiadowcy stacji. Na wieży stacyjnej od strony peronów znajdował się zegar. Pozostała po nim otynkowana, okrągła płycina.

Zabytek dostępny z zewnątrz.

oprac. Teresa Palacz, OT NID w Poznaniu, 28-10-2015 r.

Bibliografia

  • Zięba Henryk, Monografia Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Poznaniu (okres do 1945), Poznań 1989.
  • Balińska G., Baliński A., Balińska D., Krajobraz z koleją. Drogi żelazne Wielkopolski, Wrocław 2011.
  • Dohnalowa Teresa, Rozwój transportu w Wielkopolsce w latach 1815-1914, Warszawa-Poznań 1976.
  • Wielkopolska. Słownik krajoznawczy, Łęcki Włodzimierz (red.), Poznań 2002.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: infrastruktura kolejowa
  • Chronologia: 1898 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Góra
  • Lokalizacja: woj. wielkopolskie, pow. jarociński, gmina Jaraczewo - obszar wiejski
  • Właściciel praw autorskich do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy