Historia

Początki parafii sięgają najprawdopodobniej XIII wieku. W okresie panowania krzyżackiego, w 1342 roku, potwierdzono nadania na jej rzecz. W XVI wieku kościół okresowo znajdował się w rękach protestantów. W 1649 roku, decyzją biskupa włocławskiego Mikołaja Gniewosza, świątynię podporządkowano parafii wejherowskiej. Wizytacja parafii przeprowadzona w 1702 roku przyniosła informacje o dobrym stanie drewnianego kościoła, natomiast wizytacja z 1766 roku odnotowała już potrzebę przeprowadzenia remontu. W 1898 roku w Górze utworzono lokalny wikariat, a w 1900 roku parafia odzyskała samodzielność. Głównym celem pierwszych wikarych była budowa nowego, murowanego kościoła. Gromadzone przez lata środki pozwoliły proboszczowi Janowi Felskiemu na rozpoczęcie realizacji tego przedsięwzięcia. Kościół wzniesiono w latach 1911-1912 i poświęcono 20 czerwca 1913 roku. Za autora projektu uznawany jest Oskar Hossfeld, a przy wystroju świątyni współpracowali malarze berlińscy. W 1945 roku kościół i jego wyposażenie nie poniosły większych strat.

Opis

Kościół jest orientowany, położony w centrum wsi na niewielkim wzniesieniu, otoczony kamiennym murem oraz starodrzewem. Od strony południowej sąsiaduje z zabudowaniami plebanii. Świątynia reprezentuje styl neobarokowy i ma formę budowli jednonawowej z wyodrębnionym, węższym prezbiterium, zamkniętym trójbocznie. Prosty plan budowli wzbogacono licznymi aneksami od strony południowej i zachodniej. Bryła kościoła jest niejednorodna. Od południa, przy prezbiterium, wznosi się pięciokondygnacyjna wieża, zwieńczona rozbudowanym, baniastym hełmem; w jej przyziemiu mieści się zakrystia. Przy wieży znajduje się dwukondygnacyjny aneks, zwieńczony szczytem i ukształtowany na wzór skrzydła transeptu, mieszczący również kruchtę południową. Od zachodu znajduje się dwukondygnacyjna kruchta, zwieńczona szczytem i zsunięta z osi nawy ku północy. Poszczególne części budowli nakryto odrębnymi dachami dwuspadowymi, natomiast wschodnią część prezbiterium przykrywa dach o formie trójpołaciowej. Kościół ceglany, na fundamentach kamiennych, tynkowany. Więźba dachowa drewniana. Dachy kryte dachówką karpiówką, a hełm wieży blachą ocynkowaną. Wnętrze nawy nakrywa drewniana pseudokolebka, zaś prezbiterium przykryto drewnianym stropem naśladującym sklepienie klasztorne, z wypłaszczoną częścią środkową; pozostałe stropy są płaskie. Elewacje są gładko tynkowane, z wyodrębnionym kamiennym cokołem i prostym gzymsem podokapowym. W elewacji zachodniej, na tle prostego szczytu nawy, wyróżnia się wolutowy szczyt kruchty. Od południa uwagę zwraca szeroki, spływowy szczyt pseudotranseptu. Elewacje prezbiterium ujęto prostą dekoracją lizenowo-ramową z okrągłymi otworami okiennymi. Wnętrze nawy jest pięcioprzęsłowe i artykułowane pilastrami. Pseudokolebka i jej belkowe ściągi są polichromowane. Prezbiterium zostało wydzielone łukiem tęczowym zaakcentowanym zdwojonymi pilastrami. Od strony zachodniej w nawie znajduje się szeroka empora organowa, a od południa aneks pseudotranseptu otwiera się na nawę emporą. Wyposażenie kościoła jest neobarokowe, spójne i jednorodne. Obejmuje ono dwa ołtarze boczne, ambonę, chrzcielnicę, prospekt organowy, dwa konfesjonały, zespół ławek, emporę organową, balustradę komunijną, Drogę Krzyżową, oryginalny drewniany żyrandol oraz zespół przyściennych kinkietów. Na uwagę zasługuje również wyposażenie zakrystii. Późnomanierystyczny ołtarz główny z 1665 roku i dzwon z 1730 roku stanowią nieliczne elementy pochodzące z wcześniejszego kościoła.

Oprac. Krystyna Babnis, OT NID w Gdańsku, 01.07.2025 r.

Zabytek dostępny. Zwiedzanie wnętrza możliwe przed i po nabożeństwach. Więcej informacji na stronie parafii