Dom mieszkalny wielorodzinny, Gdynia
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Dom mieszkalny wielorodzinny

Gdynia

photo

Oryginalna architektura modernistyczna lat trzydziestych o nowoczesnej żelbetowej konstrukcji i ceglanym wypełnieniu. Jako pierwsza z szeregu charakterystycznych dla Gdyni kamienic została zaprojektowana z zaokrąglonym, asymetrycznym narożnikiem, przekroczyła też dopuszczalny wówczas poziom pięciu pięter. Połączenie strukturalnej plastyki z wysokim standardem wykończenia elewacji i wnętrz. Przykład harmonijnej zabudowy wielorodzinnej z handlowym przyziemiem.

Historia

Budynek został zbudowany w 1936 r. dla Albina i Marii Orłowskich. Byli oni obywatelami Stanów Zjednoczonych i w związku z tym musieli uzyskać specjalną zgodę Rady Ministrów na zakup działki pod budowę kamienicy. Na parterze i piętrze znajdował się luksusowy dom towarowy „Bon Marche”. W czasie wojny poważnemu uszkodzeniu uległ dach, VI piętro i klatka schodowa. Uszkodzona była także okładzina elewacji. Całość naprawiono w 1950 r. W 1955 r. nastąpiła przebudowa dawnych pomieszczeń sklepowych. Od czasów powojennych do współczesnych nastąpił remont elewacji oraz drobne zmiany w układach ścian wewnętrznych lokali mieszkalnych.

Opis

Budynek stoi w eksponowanym narożu ścisłej zabudowy pierzejowej ulicy Świętojańskiej (elewacja zachodnia) oraz Żwirki i Wigury (elewacja południowa). Góruje zarówno kubaturą jak i wysokością nad sąsiednimi kamienicami głównego handlowego ciągu w mieście. Bryła rozczłonkowana, złożona z dwóch elementów ustawiony w kształcie litery L: sześciokondygnacyjnego członu od wschodu i siedmiokondygnacyjnego od południa. Wyższa o kondygnację część budynku stanowi akcent kwartału, znajduje się wzdłuż ul. Żwirki i Wigury, natomiast niższa zajmuje miejsce od ul. Świętojańskiej. Zaokrąglony narożnik tej części przenika graniastą wyższą część wysuniętą dodatkowa ryzalitowo przed lico narożnika. Parter opracowany w formie ciągłego pasa, przeszklony, bez uskoków, zaokrąglony w narożu, odcięty od reszty zdwojonym silnie wyładowanym gzymsem. Obie elewacje tworzą cofnięte nieco poziome pasy, po jednym na każdej kondygnacji, w których umieszczono rzędy dużych otworów okiennych. W zaokrąglonym narożniku okna te są znacznie większe, uformowane w szklane wstęgi opasujące naroże (okna sześcioskrzydłowe). Całość obłożona płytami z jasnego piaskowca szydłowieckiego, w przyziemiu - tynk szlachetny, szlifowany. Budynek zaopatrzono w trzy klatki schodowe, które dostępne są od frontu i od stronny bramy wjazdowej na podwórze. Zachowana częściowo stolarka okienna i drzwiowa. Trzecia klatka schodowa - wewnętrzna znajduje się w EMPiK-u. We wnętrzach klatek schodowych na schodach i ścianach czarne płyty lastrico oraz okładzina ceramiczna, na posadzkach terakota. W wewnętrznej klatce schodowej (EMPiK) zachowała się mosiężna poręcz.

Obiekt dostępny dla zwiedzających z zewnątrz.

Oprac. Dorota Hryszkiewicz-Kahlau, OT NID w Gdańsku. 01-10-2015 r.

Bibliografia

  • Sołtysik M., Modernistyczna Gdynia-dziedzictwo lat międzywojennych, [w:] Renowacje i zabytki 2010, nr 4 (36), s. 61-73.
  • Sołtysik M.J., Gdynia miasto dwudziestolecia międzywojennego, urbanistyka i architektura, Warszawa 1993.
  • Studium architektoniczno-urbanistycznej waloryzacji Gdyni do roku 1939 w granicach administracyjnych miasta z roku 1970, cz. II, Osadnictwo przedmiejskie i miasto, t. 2, waloryzacja śródmieścia,  M. Sołtyski, pod kier. R. Massalskiego, ODZ Gdańsk, 1986.
  • Karta ewidencyjna zabytków, Dom wielorodzinny, Gdynia, ul. Świętojańska 68, T. Kiernicki, M. Wielebski, 1982.
  • http://pomorskie.travel/Odkrywaj-Dziedzictwo_kulturowe-Zabytki_architektury-Domy_i_Kamienice/4802/Kamienica_Albina_i_Marianny_Or_owskich
  • http://www.gdynia.pl/wszystko/o/gdyni/historia/5637_37.html
  • http://modernizmgdyni.pl/?p=351

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek mieszkalny
  • Chronologia: 1939 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Świętojańska 68, Gdynia
  • Lokalizacja: woj. pomorskie, pow. Gdynia, gmina Gdynia
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy