Funkcja czasowo wyłączona. Zapraszamy wkrótce.

Złota Kamienica (Dom Speimanna, Dom Steffensów), Gdańsk
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Złota Kamienica (Dom Speimanna, Dom Steffensów)

Gdańsk

photo

Najwybitniejszy gdański przykład renesansowej fasady z bogatą dekoracją rzeźbiarską i ideologicznym przesłaniem gloryfikującym cnoty obywatelskie.

Historia

Dobra lokalizacja - sąsiedztwo Dworu Artusa i ratusza - sprawiła, że od średniowiecza posesja przy Długim Targu 41 należała do najbardziej atrakcyjnych w mieście. Często mieli tu swoje domy burmistrzowie i rajcy miejscy. W końcu XVI w. kamienica wchodziła w skład pomieszczeń wykorzystywanych na rezydencję króla Zygmunta III Wazy. Od 1601 r. posesja była własnością burmistrza Johanna Speimanna wykształconego, zamożnego kupca oraz mecenasa nauki i sztuki. Projekt nowego domu wykonał dla Speimanna Abraham van den Block i jego warsztat pracował przy bogatym, rzeźbiarskim wystroju fasady; budowę zakończono w 1609 roku. Od 1786 kamienica była własnością Carla G. Steffensa, bogatego kupca, właściciela firmy handlującej zbożem, a następnie (do 1918 r.) pozostawała w rękach tej rodziny. Po 1918 dom przeszedł na własność miasta, w latach 1924-25 przebudowano go na potrzeby banku. W 1945 został zniszczony, pozostały jedynie fragmenty fasady. W latach 1950-55 kamienicę odbudowano (proj. M Bajdo) wykorzystując z pietyzmem zachowane elementy (A. Łosowski - rekonstrukcja elementów rzeźbiarskich). Gruntowną renowację fasady przeprowadzono w latach 1999-2001.

Opis

Kamienica usytuowana w centralnej części Głównego Miasta, w zwartej, północnej pierzei Długiego Targu, fasadą zwrócona w stronę południową. Renesansowy wystrój elewacji frontowej nawiązuje do klasycyzującego nurtu niderlandzkiego manieryzmu. Kamienica wzniesiona na planie wydłużonego, nieregularnego czworoboku (fasada węższa niż elewacja tylna); układ wnętrza trzytraktowy, w trakcie frontowym sień, w środkowym klatka schodowa. Bryła czterokondygnacyjna, podpiwniczona, przykryta czterospadowym dachem; przed elewacją frontową przedproże z centralnie umieszczonymi schodami. Kamienica wzniesiona z cegły, w piwnicach ceramiczne sklepienia kolebkowe, na wyższych kondygnacjach współczesne stropy żelbetowe, dach kryty dachówką. Symetryczna, trzyosiowa fasada pokryta bogatą polichromowaną i złoconą dekoracją rzeźbiarską. Dekoracja - złożona z poziomych, płaskorzeźbionych fryzów i czterech rzędów pilastrów w superpozycji (od toskańskich do korynckich), z nieklasycznymi pilastrami hermowymi w najwyższej kondygnacji - tworzy przejrzystą ramę dla prostokątnych otworów okiennych. Oś środkową fasady akcentuje portal w formie półkolistej arkady z figurą personifikującą Miłosierdzie. W zwieńczeniu attyka balustradowa z posągami: Kleopatry, Edypa, Achillesa i Antygony; na szczycie dachu posąg Fortuny. Bogaty program ikonograficzny fasady dopełniają popiersia władców i bohaterów, płaskorzeźbione sceny bitewne i łacińskie sentencje. W przedprożu barokowe, płaskorzeźbione płyty balustradowe i słupki z przełomu XVII i XVIII wieku. Elewacja tylna dwuosiowa, bezpodziałowa. Wnętrze kamienicy nie było rekonstruowane; we frontowym trakcie parteru jednoprzestrzenna sień z antresolą.

Zabytek dostępny z zewnątrz.

Oprac. Krystyna Babnis, OT NID w Gdańsku, 24.10.2014 r.

Bibliografia

  • Duchnowski T., Złota Kamienica, [w:] Encyklopedia Gdańska, red. naukowa B. Śliwiński, Gdańsk 2012, s. 1141-1142.
  • Friedrich J., Gdańskie zabytki architektury do końca XVIII w., Gdańsk 1997, s. 260-262.
  • Stankiewicz J., Massalski R., Długi Targ nr 41 [w:] Katalog Zabytków Sztuki, pod red. B. Roll i I. Strzeleckiej, Miasto Gdańsk, cz. 1, Główne Miasto, Warszawa 2006, s. 254-257.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kamienica
  • Chronologia: początek XVII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Długi Targ 41, Gdańsk
  • Lokalizacja: woj. pomorskie, pow. Gdańsk, gmina Gdańsk
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

uzupełnij dane tego obiektu

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy